Ở một đất nước mà nam giới được đo phong độ đàn ông bằng công thức văn hóa “nam vô tửu như kỳ vô phong” thì con số thống kê 77% đàn ông Việt uống rượu bia, tỷ lệ đứng đầu thế giới chỉ là hệ lụy tất yếu.
Tết này lại nghe chuyện cũ bia “bỗng dưng” khan hàng. Có ai đó chơi trò tạo khủng hoảng thiếu bia để đẩy giá kiếm lời, và không ít người thích bia rượu hoặc đơn giản tín đồ của văn hóa biếu tặng rượu, bia trở thành “con mồi”.

Đã đến lúc chưa, chúng ta phải thẳng thắn nói với nhau về lối sống nhậu nhẹt, đặc biệt ngay ở trong giới trẻ?
“Nhậu” dường như đã thành động từ chỉ một lối sống phổ biến của người Việt hiện nay. Vui nhậu, buồn nhậu. Hên nhậu mừng hên, xui nhậu xả xui. Nhậu gặp lại bạn cũ. Nhậu kết thân bạn mới. Nhậu thất tình, nhậu cưới vợ. Nhậu đám giỗ, đầy tháng, thôi nôi, nhà mới, lên chức, nhận việc. Thậm chí cả là nhậu đám tang. Nhậu vì chuyện làm ăn, kinh doanh. Nhậu liên hoan chén chú, chén anh chứa chan tình nghĩa chẳng thể chối từ. Để mà viện dẫn lý do, thì người Việt sẽ có đến hàng trăm lý do hợp lẽ.
Vậy nên “kỷ lục” rượu bia VN khiến thế giới choáng ngợp. Con số tiêu thụ 2,4 tỉ lít bia năm 2010, đến 2015 đã là 3,4 tỉ lít. Theo đà “tăng trưởng” đó, chúng ta chắc cũng đoán được con số của năm 2020.
Người Việt có được những gì sau lối sống “nhậu”. Số ca tai nạn giao thông liên quan đến lý do uống bia rượu tăng lên. Số ca bị chứng xơ gan tăng lên. Chất lượng giống nòi suy thoái, tầm vóc dân cư bình quân thấp nhỏ nhất thế giới. Nhìn gần hơn vào đời sống gia đình, là tan vỡ hạnh phúc, là bạo hành gia đình, là suy thoái giá trị giáo dục. Nhìn gần hơn vào hành xử cá nhân, là mất kiểm soát hành vi dẫn đến ẩu đả, chém giết, là hưởng ứng các tệ nạn xã hội như mại dâm, nghiện ngập…
Con số thống kê làm ta hoảng sợ. Nhưng căn nguyên tạo ra con số đó còn đáng sợ hơn. Người Việt có thể sa vào đường nghiện ngập chẳng dễ thoát ra khi mà nhậu nhẹt không chỉ là ham vui nhất thời mà là một lối sống được tán dương.
Không nhậu là không phải đấng mày râu. Không nhậu thì không biết chuyện. Không nhậu thì không tôn trọng tình nghĩa. Không nhậu là không biết giao thiệp làm ăn.
Uống rượu mà đo nhau bằng đơn vị chai, lít. Uống bia mà đo nhau bằng két, thùng. Chứ chẳng phải cái nét văn hóa nền nã, đằm thắm ngồi với nhau làm cốc rượu, ly bia nhẹ nhàng chia sẻ. Nâng cốc rượu ly bia chúc mừng, chia sẻ chẳng phải là chuyện gì xấu, nhưng tới mức lôi hết thùng này két nọ ra chúc tụng cho bằng hết thì quả là chứng tật.
Chúng ta có hay, lối sống nhậu nhẹt đã đẩy người Việt vào nghịch lý: nhậu thì cần mồi, nhưng rồi chính người nhậu nhẹt cũng sẽ tự biến họ thành miếng mồi cho bệnh tật và thói hư tật xấu, biến mình thành mồi ngon cho những kẻ chuốc rượu bia họ để lấy tiền. Đáng lo là không phải đợi đến khi họ có tuổi, có tiền mà rất nhiều người trẻ, rất trẻ, tiền có được từ công sức lao động khó khăn cũng được nướng dễ dàng vào thú nhậu.
Hạn chế bia rượu, điều cần thiết nên lan tỏa trong cộng đồng...



TS Huỳnh Văn Thông