Người dịch: Lê Anh Hùng
Hệ thống của Mỹ sẽ hạ bệ Trump
hay ông ta sẽ phá huỷ nó trước?
Nếu điều gì đó không thể tiếp diễn
mãi, nó ắt sẽ dừng lại. Vấn đề ở đây là điều đó sẽ xẩy ra với Donald Trump
trong bao lâu nữa. Không cần đến mức phải phỏng đoán về bốn năm tới. Người ta
chỉ cần nhân bốn tuần đầu tiên của Trump lên rồi đưa ra câu hỏi là hệ thống của
Mỹ có thể chịu đựng được bao lâu.
Tháng đầu tiên, Trump đã tuyên
chiến với với các cơ quan tình báo và giới truyền thông. Nhánh tư pháp có vẻ
như sẽ là cái tên tiếp theo trong danh sách kẻ thù của ông ta. Washington của
Trump không có chỗ cho những kẻ có lập trường trung dung. Hoặc là các lực lượng
chống lại tổng thống sẽ hạ bệ ông ta, hoặc là ông ta sẽ phá huỷ hệ thống. Tôi đặt
cược vào khả năng đầu tiên. Nhưng tôi không tuyệt đối tin vào điều đó.
Đừng tự trấn an mình với nội các
của Trump. Trong số họ có nhiều người dày dạn kinh nghiệm. James Mattis (Bộ trưởng
Quốc phòng), Rex Tillerson (Ngoại trưởng) và Steven Mnuchin (nhân vật được đề cử
cho vị trí Bộ trưởng Tài chính) là những nhà chuyên nghiệp. Chúng ta có thể
nghi ngờ những ưu tiên của họ, song chúng ta không có cơ sở nào để bác bỏ kinh
nghiệm thực tế của họ.
Ngay cả Kellyanne Conway và Sean
Spicer – vị cố vấn tai tiếng và thư ký báo chí của Trump – có lẽ trông cũng ổn
nếu như họ làm việc cho một tổng thống khác. Trump có thể đưa những công bộc mẫn
cán nhất vào bộ máy của mình, song điều đó lại không thay đổi điều quan trọng
nhất. Họ vẫn sẽ được yêu cầu thực thi mệnh lệnh của con người đã chia rẽ thế giới
thành bạn và thù – và không có gì giữa hai thái cực đó.
Robert Harward – cựu thành viên của
đội đặc nhiệm hải quân Hoa Kỳ (SEAL) đã từ chối làm cố vấn an ninh quốc gia cho
Trump – là người báo trước về những gì sẽ đến. Trong bất kỳ hoàn cảnh bình thường
nào, một người với lai lịch như Harward hẳn sẽ nhẩy cẫng lên trước vinh dự lớn
như thế. Song Harward lại không thể chấp nhận khả năng ấy.
Điều đó sẽ hàm ý phục vụ một tổng
thống tự cho mình là người hiểu biết hơn các tướng lĩnh của mình về chiến
tranh, hơn các điệp viên về tình báo, và hơn các nhà ngoại giao về thế giới.
Trump chỉ nhất trí với những ai đồng ý với ông ta. Một câu hỏi còn để ngỏ ở đây
là những ứng viên hiện tại của Trump sẽ mất bao lâu để đi đến kết luận như thế.
Có một lằn ranh mong manh giữa việc thực thi nhiệm vụ và việc bị hạ nhục.
Các cơ quan tình báo Mỹ dường như
đã vượt qua lằn ranh đó. Ít nhất 9 nguồn tin tình báo đã tiết lộ chi tiết của
cuộc gọi điện thoại giữa Michael Flynn với đại sứ Nga cho tờ Washington
Post. Một số chắc chắn là để trả thù
thái độ coi thường mà Flynn dành cho các điệp viên, những người đã chế ra thuật
ngữ “dữ kiện Flynn” (Flynn facts) khi ông ta đứng đầu Cơ quan Tình báo Quốc
phòng. Nhưng một số lại được thôi thúc bởi sự lo ngại sâu sắc về một tổng thống
tỏ ra cẩu thả đến vậy với an ninh quốc gia.
Trump đã so sánh CIA với Đức Quốc
xã và cáo buộc họ làm việc cho Hillary Clinton. Trái lại, với James Comey, người
đứng đầu FBI, ông ta lại chỉ khen và khen – sự can thiệp vào phút chót của
Comey đã góp phần khiến cuộc bầu cử nghiêng về phía Trump.
Thông điệp rõ ràng ở đây là: hãy
cư xử giống như Comey nếu không muốn bị đối xử như kẻ thù. Khó mà tưởng tượng
là có nhiều công bộc coi Comey như một tấm gương. Một số người chấp nhận cả rủi
ro tính mạng với một mức lương thấp để được phụng sự tổ quốc. Trump không phải
là tổ quốc của họ.
Rồi lại còn thứ truyền thông dối
trá – hay “Lügenpresse” như những người ủng hộ cực hữu của Trump vẫn nói khi lặp
lại lối bôi nhọ kiểu Đức Quốc xã. Thứ Năm tuần trước, Trump đã buộc giới truyền
thông phải chịu 80 phút phê phán, được nguỵ trang như một cuộc họp báo, trong
đó ông ta cáo buộc họ là thiếu trung thực, phổ biến “tin tức giả” và âm mưu làm
suy yếu vị thế tổng thống của ông ta.
Bước đi logic tiếp theo của Trump
là cáo buộc giới truyền thông tội phản quốc. Trong một dòng tweet mà sau đó ông
ta xoá đi, Trump đã gọi giới truyền thông là “kẻ thù của nhân dân Mỹ”. Điều này
không thể chấm dứt đơn giản. Những lời doạ giết từ những kẻ ẩn danh đã trở
thành “chuyện thường ngày ở huyện” đối với nhiều nhà báo ở Washington. Tôi e rằng
vấn đề chỉ còn là thời gian trước khi điều này dẫn đến bạo lực. Tình trạng
tương tự cũng diễn ra trong bộ máy tư pháp. Những thẩm phán từng bác bỏ “lệnh cấm
Hồi giáo” của Trump hồi đầu tháng đang nhận được những lời doạ giết.
Mọi chuyện sẽ kết thúc như thế
nào? Những kẻ lạc quan mù quáng vẫn bám víu vào hy vọng rằng Trump sẽ điều chỉnh
cách ứng xử của mình. Trong kịch bản vui vẻ này, ông ta sẽ đưa những kẻ gây rắc
rối ra khỏi Nhà Trắng, chẳng hạn như các cố vấn thân cận Stephen Bannon và
Stephen Miller, đồng thời thay thế họ bằng những nhân vật nhiều kinh nghiệm.
Một cuộc thanh lọc như thế sẽ khả
dĩ ở một thời điểm nào đó. Thậm chí nó rất dễ xẩy ra. Số cố vấn đủ sức chịu đựng
lâu dài trong hoàn cảnh phải thường xuyên tiếp xúc với cơn cuồng nhiệt của một
nhà lãnh đạo dân tuý là rất ít. Trừ phi Trump tự thay thế mình, vòng vây vẫn sẽ
tiếp diễn.
Chúng ta cũng không thể trông cậy
vào một sự cấy ghép tính cách. Trump có thể dùng đến 95% thời gian làm theo lời
khuyên của các chuyên gia và 5% chống lại chúng. Song 5% đó sẽ vẫn dẫn dắt nghị
trình. Trong khi đó, Trump lại không phải là một nhân vật khả dĩ đổi mới. Càng
bị bủa vây, ông ta càng hùng hổ. Ông ta thề là sẽ tiến hành điều tra các vụ rò
rỉ và ngụ ý thanh trừng các quan chức thiếu trung thành.
Thật khó mà tiên đoán cuộc chiến
giữa Trump với cái gọi là “nhà nước chìm” (deep state) sẽ mất bao thời gian để
giải quyết. Cũng thật khó mà nói là một Quốc hội do Đảng Cộng hoà kiểm soát có
thể “chịu nhiệt” được bao lâu nữa. Như tôi đã nói, hãy nhân bốn tuần qua lên
ba, sáu hoặc 9 lần. Lập trường trung dung sẽ biến mất. Một lúc nào đó, điều này
sẽ dẫn đến sự lựa chọn giữa Trump và hiến pháp Mỹ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét