Tập Cận Bình thay nhân sự, củng cố thêm quyền lực

Hà Tường Cát

Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng Thống Mỹ Donald Trump tại Thượng Đỉnh G20 Tháng Bảy ở Hamburg, Germany. (Hình: Saul Loeb/AP)

Những chuyển đổi nhân sự lãnh đạo là sự kiện bình thường trước mỗi kỳ đại hội của đảng Cộng Sản, nhưng năm nay trước Ðại Hội 19 vào mùa Thu của Cộng Sản Trung Quốc, các quan sát viên rất chú ý đến việc phe cánh của Chủ Tịch Tập Cận Bình đang được đưa vào những chức vụ trọng yếu để củng cố thêm quyền lực rộng lớn mà ông đã nắm giữ trong mọi lãnh vực.

Trong khi đó tiếp tục để cho các bộ phận tuyên truyền cổ vũ đề cao lý thuyết chính trị của mình, người ta thấy dường như ông Tập có tham vọng xa hơn là muốn trở thành một lãnh tụ tối cao độc tôn theo kiểu Ðặng Tiểu Bình nếu chưa phải là Mao Trạch Ðông, và như thế sẽ không có gì ngạc nhiên nếu qua hai nhiệm kỳ 5 năm, đến Ðại Hội 20 vào năm 2022 ông Tập có thể tìm cách để được lưu giữ ở vị trí lãnh đạo thêm một hay nhiều nhiệm kỳ nữa.

Một dấu hiệu cụ thể của ý muốn nắm vững quyền lực của Tập Cận Bình và tránh mọi rủi ro có thể xảy tới, là thay thế Bí Thư Thành Ủy Trùng Khánh Sun Zhengcai (Tân Chánh Tài) bằng Chen Miner (Trần Mẫn Nhĩ) hôm Thứ Bảy, theo tin của Tân Hoa Xã.

Trùng Khánh là thành phố lớn ở Tây Nam Trung Quốc với dân số gần 30 triệu, và là một trong bốn thành phố trực thuộc trung ương. Có thể giống như trường hợp Bạc Hy Lai trước kia, cũng là bí thư Thành Ủy Trùng Khánh, từng được coi như có tiềm năng đối đầu với Tập Cận Bình vào chức vụ lãnh đạo, đã bị cáo buộc tội danh lạm quyền và tham nhũng rồi bị loại khỏi đảng trước Ðại Hội 18.

Tân Chánh Tài, 53 tuổi, người trẻ nhất trong 25 ủy viên Bộ Chính Trị, có triển vọng sẽ được bầu vào ban Thường Vụ Bộ Chính Trị, hoặc  hơn nữa có thể tiến lên vị trí lãnh đạo đảng. Nguồn tin từ nội bộ đảng nói rằng Tân Chánh Tài bị Ủy Ban Kỷ Luật Ðảng điều tra vì “sai phạm nghiêm trọng.” Tân Hoa Xã không xác định chuyện này nhưng sự thay thế xảy ra quá nhanh chóng và đột ngột khiến người ta phải nghĩ rằng không bình thường. Tối Thứ Bảy vừa qua, ngoài giờ làm việc, có quyết định thay thế và Tân Chánh Tài không hiện diện như nghi thức thông thường trong buổi lễ bàn giao chức vụ Thành Ủy Trùng Khánh ngay sau đó.

Nếu Tân Chánh Tài được coi như người đã do cựu Thủ Tướng Ôn Gia Bảo đỡ đầu thì người thay thế, Trần Mẫn Nhĩ, là một đàn em thân tín của ông Tập. Trần Mẫn Nhĩ, 56 tuổi, đã làm trưởng Ban Tuyên Huấn cho Tập Cận Bình khi ông là bí thư Tỉnh Ủy Chiết Giang. Sự thăng tiến nhanh chóng của họ Trần thuộc phe cánh Chiết Giang khiến nhiều quan sát viên cho rằng ông ta đang theo vết chân Tập Cận Bình và có thể tương lai lên tới chức vị chủ tịch. Trần Mẫn Nhĩ chỉ mới là ủy viên Ban Chấp Hành Trung Ương Ðảng nhưng nhiều hy vọng sẽ được bầu vào Bộ Chính Trị trong Ðại Hội 19. Trần đang là bí thư Tỉnh Ủy Quý Châu, miền Tây-Nam Trung Quốc giáp Vân Nam, tỉnh tương đối nghèo và dân số chỉ có 34 triệu. Bí thư Thành Ủy Trùng Khánh luôn luôn do một ủy viên Bộ Chính Trị đảm nhận. Trần Mẫn Nhĩ là một trong ba lãnh đạo đảng ở cấp tỉnh hay thành phố sinh trong thập niên 1960 và duy nhất trong ba người đó chưa phải là ủy viên Bộ Chính Trị.

Tân Hoa Xã không cho biết Tân Chánh Tài sẽ được chỉ định vào nhiệm vụ gì, không giống như hồi Tháng Tư, Bí Thư Tỉnh Ủy Chiết Giang Xia Hạ Bảo Long (Baolong) được đưa vào nhiệm vụ khác ngay sau khi Xa Tuấn (Che Jun) thay thế. Hạ Bảo Long, người thân cận từng phụ tá cho Tập Cận Bình khi ông Tập làm bí thư Tỉnh Ủy Chiết Giang từ 2005 đến 2007 và thành viên của nhóm đưa ông Tập lên vị trí lãnh đạo tối cao. Nhưng Hạ Bảo Long là một đảng viên Cộng Sản có lập trường cứng rắn, năm 2015 đã cho tiến hành chiến dịch triệt hạ hàng ngàn thánh giá trên nóc các nhà thờ Thiên Chúa giáo ở thành phố Ôn Châu và sau đó mở rộng ra toàn tỉnh Chiết Giang.

Một biểu hiện khác về sự thăng tiến của những người trong cánh Chiết Giang là Bí Thư Thái Kỳ (Cai Qi ) được đưa vào vị trí bí thư Thành Ủy Bắc Kinh hồi Tháng Năm. Thái Kỳ, 60 tuổi, khác với hầu hết các viên chức Trung Quốc khác là ông ta không nhuộm tóc để cho thấy có vẻ trẻ hơn.

Trong vòng 4 năm, Thái Kỳ đã tiến thân mau chóng trong đảng, từ một chức vụ tầm thường ở tỉnh Chiết Giang lên tới lãnh đạo thành phố thủ đô và như vậy chắc chắn sẽ được bầu vào làm một trong 25 ủy viên Bộ Chính Trị ở kỳ Ðại Hội 19 sắp tới. Thành công ấy có thể coi là do họ Thái đã trải qua nhiều năm làm việc đắc lực dưới trướng Tập Cận Bình từ Phúc Kiến tới Chiết Giang.

Thái Kỳ nổi tiếng là người có tinh thần cởi mở, chấp nhận những tư tưởng mới và chủ trương một chính quyền trong sáng hơn. Cuối thập niên 2000, khi làm thị trưởng Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, Thái Kỳ đã mời dân chúng đến tham dự các buổi họp của hội đồng thành phố. Ông cũng rất quan tâm đến Internet và là một blogger có tài khoản 10 triệu người vào trên mạng xã hội. Thái Kỳ không ngần ngại nói đến những đề tài nhạy cảm trong thế giới Cộng Sản như vụ Bức Tường Bá Linh sụp đổ năm 1989. An ninh mạng là một chủ điểm mà Tập Cận Bình quan tâm và Thái Kỳ cho rằng, “Ðảng cần phải coi Internet là một chiến trường không có khói, nếu muốn củng cố quyền lực của mình.”

Nhà bình luận chính trị Chương Lập Phàm (Zhang Lifan) ở Bắc Kinh nói rằng ngày nay người ta không dựa vào tuổi tác và kinh nghiệm khi đưa các nhân vật vào vai trò lãnh đạo. Tuy nhiên khuynh hướng bảo đảm an toàn vẫn căn cứ trên lý lịch, xuất xứ và quá trình hợp tác đáng tin cậy, nói cách khác là phe cánh. Ðấu tranh quyền lực trong đảng Cộng Sản Trung Quốc không vượt ra ngoài quy luật này.