Từ những năm đầu tiên mới từ giã
nền kinh tế bao cấp để mở cửa bước vào cơ chế kinh tế thị trường, Việt Nam đã
ráo riết đi tìm nguồn vốn từ bên ngoài để dựng dậy nền kinh tế đang bên bờ vực
thẳm.
Vay
nợ để làm vốn đầu tư công đem
lại sự phát triển cho đất nước là chuyện thông thường của các quốc gia
nhỏ đang
trong thời kỳ xây dựng nhưng thiếu nội lực tài chính. Lịch sử kinh tế
thế giới
không ghi nhận trường hợp một quốc gia nào tự thân phát triển mà không
nhờ vào
những lực đẩy tài chánh bên ngoài. Sau Thế chiến 2, Kế hoạch Marshall
của Hoa Kỳ đã đóng vai trò chính trong việc tái thiết và phục hồi
Châu Âu.
Vì vậy hầu hết các quốc gia nhỏ
muốn kinh tế vươn lên đều có số nợ công rất lớn. Tại Việt Nam trong tháng 9 năm
2017, căn cứ theo con số của Bộ Tài Chính, chính phủ Việt Nam mắc nợ gần 94,3 tỷ
đô-la. Số nợ này bao gồm gần 40 tỷ vay của nước ngoài, còn lại là nợ vay trong
nước. Nợ nước ngoài là tiền vay mượn từ các định chế tài chánh quốc tế, các quốc
gia lớn hay các công ty đa quốc gia nhằm đáp ứng cho những kế hoạch phát triển
của đất nước.
Theo đó, nợ công của Việt Nam
luôn được mô tả như mỗi năm mỗi tăng, hiện đã tương đương với 65% GDP trong thời
gian 2 năm 2017-2018 sắp tới, nghĩa là đã chạm mức trần cho phép. Tuy nhiên các
nhà phân tích kinh tế cho rằng nếu tính đúng tính đủ thì con số 65% ấy đã bị vượt
qua rất xa. Đây là vấn đề gây nhức nhối cho các nhà hoạch định chính sách khi
ngân sách quốc gia cạn kiệt, thu không đủ bù chi, đầu tư công giảm sút chỉ còn
chờ vay tiếp một món nợ mới. Đó cũng là lý do mà mới đây ông Nguyễn Xuân Phúc
đã không ngần ngại đề nghị Ngân Hàng Thế Giới (World Bank) giúp tìm kiếm nguồn
vốn tài trợ “không hoàn lại” cho Việt Nam hầu giải quyết những thách thức thiếu
vốn và áp lực trả nợ hàng năm.
Do đó nói riêng ở Á Châu, trong
quá khứ vươn lên của mình, từ Nhật Bản, Nam Hàn, Đài Loan, Thái Lan cho đến
Singapore đều là những quốc gia có số nợ công rất cao. Những quốc gia ấy cũng
phải vay tiền từ Ngân Hàng Thế Giới (World Bank), Ngân Hàng Phát Triển Á Châu
(Asian Development Bank), Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế (International Monetary Fund, hoặc
từ các nhà tài trợ của các quốc gia phát triển khác để xây dựng đất nước mình
sau chiến tranh. Họ cũng phải mắc nợ, điển hình như Nhật Bản, Nam Hàn vào thập
niên 50 đến 70 đã có số nợ công cao hơn Việt Nam hiện nay rất nhiều.
Nợ công Việt Nam năm 2017 tương
đương 65% GDP, theo như quốc hội CSVN cho phép thì đã “chạm ngưỡng” an toàn,
nhưng thực tế lại không thấm gì đối với Nhật Bản và Nam Hàn trước đây. Nhưng tại
sao các quốc gia Nam Hàn hay Nhật Bản lại an tâm muợn tiền và hoàn trả được, từ
đó trở nên những nước phát triển nhất nhì Á Châu. Còn Việt Nam ngày nay lại băn
khoăn, lo sợ mỗi khi đồng hồ nợ công thế giới gióng lên hàng năm?
Có hai lý do để giải thích tình
trạng trái ngược này:
Thứ nhất, các quốc gia ấy dù mắc
nợ nhiều nhưng đã sử dụng đúng đắn những món tiền vay được cho những dự án phát
triển thật sự phục vụ công ích và nhân sinh, làm hài lòng được mọi người. Từ đó
chính người dân sẵn sàng đóng góp qua chính sách thuế khóa của chính phủ, nên
các dự án đều thừa khả năng hoàn trả được cả vốn lẫn lời. Trong khi ấy tại Việt
Nam, những kế hoạch phát triển được vẽ vời lớn lao nhưng hoang tưởng nhằm vào mục
đích ưu tiên là xà xẻo được bao nhiêu cho túi tiền các viên chức trách nhiệm.
Kế đến nó phải phục vụ mục tiêu định
hướng xã hội chủ nghĩa để trở thành những dự án “hoành tráng” nhất nhưng cũng
kém phẩm chất nhất. Chỉ cần nhìn qua những con đường cao tốc hay những cây cầu
tiêu tốn tiền triệu tiền tỷ đô-la mới “thông xe kỹ thuật” hôm trước, hôm sau đã
“sụt lún trong dự kiến” thì thấy ngay tại sao Việt Nam phải liên tục vay nợ sau
trả nợ trước.
Thứ hai, các nước Hàn, Nhật,
Singapore có một đội ngũ nhân sự thừa tài đức, những nhà quản lý được đào tạo
chuyên môn với tâm nguyện phục vụ dân tộc chứ không phải phục vụ cho đảng cầm
quyền. Tất cả hoạt động trong một môi trường luật pháp minh bạch, đặt lợi ích đất
nước lên trên hết. Khác với Việt Nam, tầng lớp cán bộ quản trị thì thừa mánh mung
mà thiếu kiến thức, mọi hoạt động tài chính đều mờ ám nhằm phục vụ mục tiêu của
đảng cầm quyền trong đó quyền lợi phe nhóm là trên hết.
Bên cạnh sự quản lý lỏng lẻo và bất
tài của cán bộ nhà nước, nạn tham nhũng, móc ngoặc tràn lan biến tiền vay đầu tư
thành những món hàng béo bở để cùng nhau chia chác . Không ai quên “quả đấm
thép” Vinashin, tham vọng của nền công nghiệp hiện đại thời kỳ Nguyễn Tấn Dũng,
khi sụp đổ đã làm thất thoát một số tiền khổng lồ hơn 4 tỷ đô-la. Đó là ví dụ
điển hình nhất về cách sử dụng bừa bãi, đổ tiền đi vay vào những dự án lớn lao
duy ý chí nhưng hoàn toàn không mang lại hiệu quả, hay nói khác đi con đường
kinh doanh “lời giả lỗ thật” luôn được đề cao. Cuối cùng chỉ có người dân lãnh
đủ.
Trong hơn 20 năm qua, gần 100 tỷ
đô-la đã đổ vào Việt Nam bao gồm viện trợ không hoàn lại hoặc dưới hình thức
vay ưu đãi, lãi suất thấp. Nhưng do cách sử dụng hoang phí, nền kinh tế cứ lao
đao trong viễn cảnh thiếu vốn đầu tư trầm trọng, mục tiêu phát triển thật xa vời.
Còn nhớ năm 2015 bà Phạm Chi Lan, một chuyên gia kinh tế trong nước đã thuật lại
một “nhận xét vui” nhưng chua chát của một viên chức Ngân Hàng Thế Giới: “Trên
thế giới gồm nước phát triển, nước đang phát triển, nước chậm phát triển nhưng
Việt Nam có lẽ là mô hình đặc biệt nhất. Đó là nước… không chịu phát triển!”
Chính vì hai lý do nêu trên, các
quốc gia như Nhật Bản, Nam Hàn giờ đây đã có một đội ngũ viên chức nhà nước coi
Nợ Công chính là Nợ Nhân Dân. Điều này có thể làm nhiều người ngạc nhiên nhưng
chính phủ những nước ấy biết cách phải làm sao cho chính người dân nhìn ra
trách nhiệm để cộng tác trong việc trả nợ. Họ đã thành công và ngày nay lại trở
thành những quốc gia tài trợ đáng kể cho những nước chậm phát triển trong khu vực
cho dù họ vẫn còn mắc nợ.
Trong khi ấy, cán bộ CSVN thì suy
nghĩ và hành động khác người. Họ liên tục vay nợ để tiêu xài hoang phí và thản
nhiên coi như là nợ của ai đó, mà không phải của họ tạo ra. Cho nên những viên
chức bất tài ấy đã mặc tình vơ vét, đua nhau tham ô nhũng lạm và đó cũng là căn
nguyên biến Nợ Công thực sự trở thành Nợ Nhân Dân.
Nghĩa là nhân dân phải gánh nợ do
đảng tạo ra mà không biết kêu vào đâu khi còng lưng đóng thuế trả nợ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét