Dưới đây là câu chuyện của nhà báo Úc Peter Mitchell, kể về trải nghiệm lần đầu đến Mỹ của vợ ông. Rất thích làm đẹp, bà tìm đến ngay một tiệm làm tóc nổi tiếng ở khu Manhattan. Vừa ngồi xuống ghế, một cô trợ lý đến hỏi khách có muốn dùng trà hay cà phê gì không. Gật đầu, một ly trà thơm ngon được mang ra. Cô trợ lý kín đáo đặt một phong bì trống kế bên chỗ ngồi của khách.
Rồi một nhân viên đến gội đầu. Sau khi gội và mát xa xong, nhân viên này cũng để lại một phong bì trống kế bên.
Tiếp theo là nhà tạo mẫu đến sấy khô đầu cho bà. Anh chàng xong việc cũng để lại một phong bì.
Du khách lần đầu đến Mỹ này ngơ ngác không hiểu ý nghĩa của các phong bì là để làm gì. Chẳng ai giải thích cho bà.
Bà cứ thế thanh toán tiền làm đầu và đi về.
Bí ẩn của những chiếc phong bì chỉ được giải mã vài tuần sau đó, trong lúc bà trò chuyện với một người bạn Mỹ.
Phong bì của cô trợ lý mang trà là để đựng 2-3 USD, của nhân viên gội đầu là 3-5 USD, và phong bì của nhà tạo mẫu, theo thông lệ, phải được nhét 20% tổng số tiền dịch vụ, trong trường hợp này là 20 USD, ngoài tổng số 100 USD mà khách đã trả.
Từ đó về sau, vợ của nhà báo này vẫn chưa (dám) quay trở lại tiệm làm tóc trứ danh này.
Trải nghiệm trên không phải là chuyện hiếm đối với những người lần đầu đặt chân đến Mỹ.
Trong những thứ văn hóa kiểu Mỹ, có ít nhất hai thứ khiến những người nước ngoài phải gãi đầu gãi tai, và lắm lúc nhăn mặt lắc đầu không hiểu nổi.
Một là “văn hóa súng đạn” – nơi súng ống được dùng vô tội vạ, gần như bất kỳ ai cũng có thể sở hữu súng, kể cả những loại vũ khí sát thương cao chỉ dùng trong chiến tranh.
Cái còn lại là “văn hóa típ đạn” – thói quen cho tiền típ, tiền boa cho các nhân viên phục vụ.
Đặt hai thứ tưởng chừng không liên quan ăn nhập gì với nhau này ở chung một chỗ dễ làm nhiều người nộ khí xung thiên.
Nói cho cùng thì trong khi “văn hóa súng đạn” được cho là góp phần dẫn đến cái chết oan uổng của hàng chục ngàn người Mỹ mỗi năm, “văn hóa típ đạn” lại có vẻ chẳng làm hại gì ai, mà ngược lại, là biểu hiện của tinh thần nhân đạo thương người tốt đẹp.
(Dùng chữ “góp phần” để nói về trách nhiệm của súng đạn là cách nói nhẹ đi, khi rất nhiều người vẫn còn biện minh theo kiểu “người giết người chứ súng đâu biết giết người” – bất kể các vụ thảm sát hàng loạt mà nếu không có vũ khí sát thương cao, kẻ thủ ác không tài nào gây ra hậu quả lớn)
Nếu “văn hóa súng đạn” luôn là một trong những tâm điểm gây tranh cãi và chia rẽ nhiều nhất ở Mỹ, “văn hóa típ đạn” lại có vẻ nằm ngoài tầm radar của nhiều người dân xứ này.
Có nhiều người Mỹ không biết được là trong suốt hàng trăm năm qua, ở nước họ vẫn tồn tại “chế độ lương kép” (two-tier wage system), một “đặc quyền” dành riêng cho giới lao động phục vụ trong các nhà hàng, khách sạn, các salon làm đẹp …
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét