Nước Mỹ bước vào cuộc bầu cử giữa kỳ “chưa từng có tiền lệ”, với Tổng thống Donald Trump, rất nhiều tiền, sự đa dạng trong ứng viên và sự chia rẽ sâu sắc trong công chúng.
Khi tháng 11 sang và Barack Obama tiến gần đến ngày kỷ niệm 10 năm ông đắc cử tổng thống Mỹ, người ta thấy cựu tổng thống một lần nữa có mặt tại các buổi vận động tranh cử. Lần này, ông không tranh cử để giành lấy lá phiếu có tên mình, mà kêu gọi người dân, đặc biệt là người trẻ tuổi, đi bỏ phiếu cho đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử mà ông gọi là “quan trọng nhất trong cuộc đời các bạn, có lẽ còn quan trọng hơn năm 2008 nữa”.
Một người khác cũng đang bay khắp đất nước, có mặt tại những bang chiến lược để vận động cho những lá phiếu “không có tên mình”. Đó là Tổng thống Donald Trump.
Vào ngày hôm nay, 6/11, thế giới sẽ có được cái nhìn đầu tiên về nước Mỹ, 2 năm sau cú sốc Donald Trump đắc cử vào Nhà Trắng, điều mà những người như Obama từng cảnh báo là “một mối đe dọa”.
Cử tri Mỹ sẽ bỏ phiếu để bầu lại tất cả 435 ghế của Hạ viện; 35 ghế, tức khoảng 1/3 của Thượng viện; và chọn ra 36 thống đốc bang.
Trong số 35 ghế Thượng viện sẽ được bầu lại vào hôm nay, chỉ có 9 ghế hiện do người Cộng hòa đang nắm và 26 ghế do phe Dân chủ chiếm, tức cơ hội để đảng Dân chủ giành thêm ghế và kiểm soát Thượng viện là khá thấp, theo trang phân tích dữ liệu bầu cử FiveThirtyEight. Dù vậy, đảng Dân chủ nhiều cơ hội sẽ giành lại được Hạ viện trong lần bầu cử này.
Đây là kỳ bầu cử giữa kỳ sôi động nhất trong vào 20 năm qua tại Mỹ, xét từ cả kết quả thăm dò dư luận, lượng tiền được đổ vào quá trình vận động tranh cử và sự đa dạng của các ứng viên.
Trong số ứng viên ra tranh cử, có 411 người là phụ nữ, người da màu, người thuộc cộng đồng LGBT hoặc 216 người là người da đen, gốc Latin, châu Á, người Mỹ bản địa hoặc đa sắc tộc, đưa cuộc bầu cử năm nay trở thành một trong những cuộc bầu cử đa dạng nhất trong lịch sử.
Cuộc bầu cử này cũng chứng kiến lượng tiền đổ vào từ các “mạnh thường quân” tăng cao và tổng chi tiêu cho vận động tranh cử lần đầu tiên vượt mốc 5,2 tỷ USD (con số ngày 4 và 8 năm trước chỉ xấp xỉ nhau, chưa tới 4 tỷ USD).
Tất cả sự hứng khởi đến từ các cử tri trẻ tuổi với nguồn gốc đa dạng hay “cơn lốc tiền” để vào chiến dịch tranh cử đều tập trung ở đảng Dân chủ. Trong khi đó, những người Cộng hòa lại bước vào cuộc bầu cử với thành quả là Mỹ lần đầu trở lại vị trí nền kinh tế cạnh tranh nhất toàn cầu trong 10 năm qua, tăng trưởng kinh tế trong quý 2 năm nay đạt mức tốt nhất trong 4 năm, tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất kể từ năm 1969.
“Lịch sử nước Mỹ vốn luôn chia rẽ…”
Nhưng hiếm khi sự chia rẽ ở Mỹ lớn đến thế này và được cổ súy bởi chính tổng thống đương nhiệm, theo các nhà chỉ trích.
Kết quả thăm dò của viện Pew cho thấy những người Mỹ Dân chủ và Cộng hòa tiếp tục xung đột với nhau ở hầu hết mối quan tâm cơ bản: nhập cư, chăm sóc sức khỏe, công bằng trong kinh tế, phá thai… Hầu như không thể tìm thấy một sự nhượng bộ hay điểm chung nào trong định hướng của những người ủng hộ hai đảng này với nhau.
Tổng thống Trump không làm mọi thứ tốt lên. Những người chỉ trích nói rằng các ứng viên tổng thống thường nói những lời dễ nghe với cử tri tiềm năng của mình và có phần công kích bên kia, nhưng khi đắc cử, nhiệm vụ của tổng thống là phải hàn gắn đất nước. Ông Trump “tuyên chiến” nhiều hơn.
Hơn 10 ngày trước cuộc bầu cử, hàng loạt thành viên đảng Dân chủ – trong đó có cựu tổng thống Barack Obama và cựu đối thủ của Trump, bà Hillary Clinton – cùng văn phòng CNN nhận được bưu phẩm chứa chất nổ.
Tổng thống Trump, sau những tuyên bố mạnh mẽ ban đầu trước một hành động bạo lực, đã hướng chú ý của ông về nỗi lo dành cho đảng mình. “Những người Cộng hòa đang thể hiện rất tốt trong kỳ bầu cử sớm và các cuộc thăm dò, giờ thì chuyện ‘bom’ xảy ra và động lực bị chậm đi. Những gì đang xảy ra rất không may. Những người Cộng hòa, hãy ra ngoài và đi bầu”, tổng thống nói trên Twitter.
Michael Cornfield, phó giáo sư tại Trường Quản lý Chính trị ở Đại học George Washington, nói rằng Tổng thống Trump “đã đi xa khỏi cách mà phần lớn tổng thống sẽ phản ứng lại một hành vi khủng bố trong nước”.
Thay vào đó, ông dùng đặt chữ “bom” trong dấu nháy ở dòng “tweet”, hành động bị chỉ trích là mở đường cho các thuyết âm mưu về nguồn gốc của bưu phẩm này và việc nó xuất hiện ngay kỳ bầu cử.
Tình trạng chia rẽ được dự đoán sẽ kéo dài sau cả cuộc bầu cử. Thậm chí, một chiến thắng của đảng Dân chủ sẽ đẩy tình hình tại Washington D.C. vào thế bế tắc. Bất kỳ dự luật nào do phe Dân chủ đề xuất, dù đã được thông qua bởi lưỡng viện, hoàn toàn có thể bị tổng thống bác bỏ.
Tuy nhiên, Tổng thống Trump không phải là nguyên nhân hay tác nhân duy nhất. Chiến thắng của ông là hiện thân của những bất mãn âm ỉ nhiều thập niên qua trong lòng nước Mỹ còn hai năm vừa qua tại Nhà Trắng và sự ủng hộ mà Trump nhận được từ lưỡng viện, đối với những chính sách đầy tranh cãi, lại là biểu hiện cho sự chia rẽ, một đặc điểm của chính trị Mỹ với lịch sử còn lâu đời hơn những bất đồng bên trên.
“Sự phân cực là một lịch sử lâu dài trong nền chính trị Mỹ. Chúng ta hãy tin vào sự thật rằng chúng ta vẫn sống sót đến ngày nay, và đã vượt qua những giai đoạn còn tồi tệ hơn”, Laura Ellyn Smith, Khoa Lịch sử, Đại học Mississippi, nói với Quartz.
“Năm của phụ nữ” lần 2?
Nhiệm kỳ của Tổng thống Trump đã bắt đầu bằng cuộc Tuần hành Phụ nữ (Women’s March) trên khắp nước Mỹ một ngày sau khi ông nhậm chức. Cũng trong năm 2017, phong trào #MeToo chống quấy rối tình dục đã từ Hollywood và nước Mỹ lan khắp thế giới.
Hai năm sau đó, trong số 962 ứng viên, có 262 phụ nữ đang chạy đua vào các vị trong Thượng viện, Hạ viện và chức thống đốc các bang, và đây là một con số kỷ lục.
“Nếu có ai đó hỏi tôi cách đây 3 năm, ‘cô sẽ ra tranh cử chứ?’, tôi sẽ cười vào họ”, Jasmine Clark, bà mẹ 2 con 35 tuổi và là ứng viên cho vị trí hạ nghị sĩ của bang Georgia, nói với Washington Post.
Clark là nhà khoa học vi sinh tại Đại học Emory. Cô mặc pyjama và khóc trong đêm ông Trump đắc cử rồi tổ chức cuộc Tuần hành Khoa học tại thành phố Atlanta của Georgia, cuộc tụ tập của hàng nghìn người phản đối việc ông Trump chống lại các bằng chứng và cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét