Có khả năng là nhà lãnh đạo Bắc
Triều Tiên, Kim Jong-un và thậm chí là một số thần dân của chế độ chuyên chế của
ông ta, sẵn sàng chết chứ không đầu hàng. Đây không phải là lần đầu tiên một
phong trào nửa tôn giáo chuyển thành tự sát.
Dễ dàng vẽ tranh biếm hòa về sự
vô lí của chế độ độc tài Bắc Triều Tiên. Kim Jong-un, với kiểu tóc như bánh
bích quy của những năm 1930 (làm cho ông ta trong giống ông nội Kim Nhật Thành,
cũng là người lập ra chế độ này), với bộ quần áo theo kiểu Mao và người thấp,
mũm mĩm gần giống nhân vật trong phim hoạt hình về chính ông ta. Ông ta được
coi là một thiên tài toàn trí toàn năng, được tôn thờ như một vị thần và thường
xuyên được dân chúng vây quanh, trong đó có các sĩ quan quân đội cao cấp nhất,
ngực đeo đầy huy chương, đang tươi cười hay vỗ tay, hoặc hét lên một cách điên
dại.
Như chúng ta biết, cuộc sống ở Bắc
Triều Tiên có thể là tất cả mọi thứ, trừ niềm vui. Nạn đói thường xuyên diễn ra
làm chết khá nhiều dân. Khoảng 200.000 tù nhân chính trị bị giữ làm nô lệ trong
các trại lao động cực kì khắc nghiệt, nếu không bị tra tấn đến chết là may. Và
không có tự do ngôn luận. Không những không được thể hiện sự ngờ vực về địa vị
thần thánh của Kim; mà muốn sống thì phải thường xuyên tuyên bố sự tận tụy của
mình đối với ông ta.
Có khả năng là, thậm chí xác suất
cao là, nhiều người Triều Tiên hành xử như những người sùng bái chỉ vì họ phải
làm như thế. Những người khác làm như thế vì họ không biết cách hành xử tốt
hơn. Tương tự như người dân ở những nơi khác, họ hành xử theo phản xạ cho phù hợp
những tiêu chuẩn của thế giới xung quanh, mà không nghĩ thấu đáo về ý nghĩa của
chúng. Nhưng một số người Bắc Triều Tiên, có lẽ là nhiều người, có thể tin vào
sự sùng bái triều đại Kim, tương tự như tất cả hiện tượng sùng bái (hoặc niềm
tin tôn giáo), được hình thành từ những mảnh vỡ của các nền văn hoá, niềm tin
và truyền thống khác.
Việc sùng bái Kim có cái gì đó của
chủ nghĩa Stalin, có cái gì đó của Thiên Chúa giáo, có cái gì đó của việc thờ
cúng tổ tiên của Nho giáo, có cái gì đó những pháp sư bản địa, và có cái gì đó
trong tục thờ phụng hoàng đế của Nhật Bản, từng cai trị Triều Tiên trong đầu thế
kỉ XX. Cha của Kim Jong-un, Kim Jong-il, được cho là được sinh ra trên núi
Paektu, một nơi thiêng liêng, nơi mà người sáng lập ra nước Triều Tiên, một người
nửa người-nửa gấu tên là Tangun, đã sinh ra cách đây hơn 4.000 năm. Sự ra đời của
Kim Jong-il, còn được gọi là nhà lãnh đạo kính yêu (cha của ông ta, Kim
Il-sung, là nhà lãnh đạo vĩ đại), đã biến mùa đông thành mùa xuân và xuất hiện
một ngôi sao sáng rực trên bầu trời.
Tất cả đều có vể khôi hài, nhưng
bất cứ đức tin nào cũng có những câu chuyện về phép lạ như thế. Quan trọng là
người ta tin những phép lạ đó.
Về phương diện này, người Bắc Triều
Tiên không khác với những tín đồ ở bất cứ đâu. Thường có nhiều lí do giải thích
vì sao một số niềm tin nhất định lại có sức hấp dẫn mạnh mẽ. Hồi giáo và Thiên
Chúa giáo tìm được trong số những người bị xã hội ruồng bỏ và những người bị áp
bức những người sẵn sàng cải đạo, vì hai tôn giáo này hứa sự bình đẳng trước
Thiên Chúa. Niềm tin của Bắc Triều Tiên hoàn toàn không có tính dung hợp như thế.
Thật vậy, cốt lõi của nó là cảm giác về sự thuần khiết của dân tộc, tình cảm về
chủ nghĩa dân tộc thiêng liêng, cần phải được bảo vệ bằng mọi giá.
Tương tự như Ba Lan, đất nước tự
coi mình là hình ảnh của dân tộc tử vì đạo Thiên Chúa, Triều Tiên từng bị các
nước lớn cai trị, trước hết là Trung Quốc, sau đó là Nga, và đặc biệt là cuộc
xâm lăng tàn bạo của Nhật Bản, trong thế kỉ XVI. Mĩ là những người đến sau,
nhưng lòng hận thù chủ nghĩa đế quốc Mĩ ở Triều Tiên không chỉ có nguồn gốc từ
cuộc chiến tranh tàn bạo ở Triều Tiên, mà còn xuất phát từ những kí ức lâu dài
về sự áp bức của nước ngoài.
Sự thống trị của các cường quốc
bên ngoài đã tạo ra hai thái cực: cộng tác và kháng chiến trong lịch sử Hàn Quốc.
Một số tầng lớp cai trị ở Triều Tiên trong những vương triều khác nhau đã hợp
tác với các cường quốc bên ngoài, còn một số khác thì đấu tranh chống lại họ. Sự
kiện này dẫn đến những thù hận sâu sắc ngay giữa người Triều Tiên với nhau.
Kim Nhật Thành bắt đầu sự nghiệp
như một người hợp tác với nước ngòai. Ông ta được Stalin chọn làm lãnh đạo cộng
sản bù nhìn ở miền Bắc. Sự kiện này tạo ra huyền thoại về Kim, như người anh
hùng kháng Nhật Bản trong Thế chiến II và sau đó là người chống Mĩ và tay sai ở
Nam Hàn, cái này còn quan trọng hơn.
Chủ nghĩa dân tộc Bắc Triều Tiên,
với sùng bái tinh thần tự lực cách sinh, gọi là Juche, vừa là là tôn giáo vừa
là chính trị. Bảo vệ triều đại nhà họ Kim, được xây dựng như là biểu tượng của
sự phản kháng của Triều Tiên trước các thế lực nước ngoài, là nhiệm vụ thiêng
liêng. Và khi điều thiêng liêng sát nhập với chính trị thì thỏa hiệp trở nên gần
như bất khả thi. Người ta có thể thương lượng về những quyền lợi xung đột nhau,
nhưng không thể thương lượng về vấn đề được coi là thiêng liêng.
Donald Trump, một nhà kinh doanh
bất động sản, tin rằng mọi thứ đều có thể thương lượng. Trong kinh doanh, không
có gì là thiêng liêng. Ý tưởng của ông ta về xử lí là lấn át phía bên kia bằng
bịp bợm và hăm dọa, vì thế lời hứa của ông ta: “hủy diệt hoàn toàn Bắc Triều
Tiên” (có nghĩa là hơn 20 triệu người sẽ chết). Thật khó tưởng tượng làm sao
Kim Jong-un, người bảo vệ thần thánh của nhân dân có thể bị lời hăm dọa như thế
buộc phải chấp nhận đàm phán.
Có khả năng là Kim Jong-un, và thậm
chí là một số thần dân của chế độ chuyên chế của ông ta, sẵn sàng chết chứ
không đầu hàng. Đây không phải là lần đầu tiên một phong trào nửa tôn giáo chuyển
thành tự sát.
Nhưng có nhiều khả năng là sẽ xảy
ra rủi ro khác. Vì những bài diễn văn đầy thù nghịch của Trump và những lời nói
huyên thuyên công khai của ông ta thường đi kèm với những lời tuyên bố thận trọng
của các nhân vật cao cấp trong nội các của ông ta, làm cho Kim có thể coi thường.
Ông ta có thể cho rằng Trump nói dối và sẽ không bao giờ biến những lời đe dọa
thành hiện thực.
Sự kiện này có thể khuyến khích
ông ta thực hiện một số hành động liều lĩnh – ví dụ, bắn tên lửa vào đảo Guam –
Mĩ sẽ phải đáp trả tương ứng. Sẽ là thảm họa, không chỉ đối với những người Triều
Tiên, vốn tin tưởng vào sứ mệnh thiêng liêng của Kim, mà trước hết là đối với
hàng triệu người Hàn Quốc, sống cách biên giới Bắc Triều Tiên có 35 dặm, tức là
những người hoàn toàn không sùng bái Kim.
Ian Buruma, biên tập viên tờ The
New York Review of Books, là tác giả của rất nhiều cuốn sách, trong đó có
Murder in Amsterdam: The Death of Theo Van Gogh và the Limits of Tolerance and
Year Zero: A History of 1945.
Nguồn: https://www.project-syndicate.org/commentary/north-korean-survival-cult-by-ian-buruma-2017-10
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét