Ngày 23/10/1941: Liên Xô thay chỉ huy để chặn người Đức

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

 

Vào ngày này năm 1941, tổng tham mưu trưởng của Liên Xô, Georgi K. Zhukov, đã trở thành chỉ huy các chiến dịch của Hồng quân, nhằm ngăn chặn sự tiến quân của Đức vào trung tâm Liên Xô.

Sự nghiệp quân sự của Zhukov bắt đầu kể từ Thế chiến I, khi ông phục vụ trong Quân đội Hoàng gia Nga. Sau đó ông gia nhập Hồng quân vào năm 1918, dành thời gian nghiên cứu khoa học quân sự ở cả Liên Xô và Đức. Khi Thế Chiến II bùng nổ, Zhukov là chỉ huy của lực lượng Liên Xô đóng quân tại biên giới Mãn Châu và dẫn đầu cuộc phản công đánh bại cuộc xâm lược của Nhật Bản vào năm 1939.

Vào thời điểm Đức xâm lược Liên Xô, Zhukov đã được thăng chức từ tổng tham mưu của quân đội Liên Xô trong “Chiến tranh Mùa Đông” chống lại Phần Lan, lên làm tổng tư lệnh mặt trận phía Tây. Trên cương vị này, ông đã chuẩn bị sẵn sàng để đánh bại quân xâm lược Đức, đầu tiên là khỏi Moskva, và sau đó là khỏi miền Trung nước Nga. Cuối cùng ông sẽ được thăng cấp và trở thành một nhân tố chủ chốt trong việc lập kế hoạch tiến hành gần như tất cả các trận đánh chính của Liên Xô cho đến khi kết thúc chiến tranh. Cuối cùng, ông đại diện cho Liên Xô tiếp nhận đầu hàng chính thức của Đức và nắm quyền chỉ huy tại các khu vực ở Đức do Liên Xô kiểm soát.

Quyết định của Stalin trong việc trao rất nhiều quyền hạn và trách nhiệm vào tay người đàn ông này đã khiến Stalin hối hận sau chiến tranh, khi sự nổi tiếng của Zhukov đã đe dọa chính nhà lãnh đạo. Stalin đã “khen thưởng” vị đại tướng với những vị trí mơ hồ khiến tài năng của ông bị lãng phí và giữ ông ở bên ngoài ánh đèn sân khấu. Zhukov cuối cùng cũng trở thành Bộ trưởng Quốc phòng sau cái chết của Stalin vào năm 1953, trong chính phủ mới của Thủ tướng Nikita Krushchev. Tuy nhiên, khi quân đội cố gắng thoát khỏi đấu đá chính trị nội bộ của Đảng Cộng sản, Zhukov, người ủng hộ quyền tự trị cho quân đội, đã đối đầu với Thủ tướng, người muốn giữ Hồng quân dưới quyền kiểm soát của Ủy ban Trung ương.

Trớ trêu thay, khi Đoàn Chủ tịch Soviet Tối cao (tương đương Thường vụ Quốc hội ở Việt Nam – NBT) – phe “bảo thủ” theo tư tưởng Stalin vốn chống lại một số cải cách “dân chủ” do Krushchev đề xuất – cố gắng phế truất vị Thủ tướng, Zhukov đã đưa các Ủy viên Trung ương tới Moskva để cân bằng quyền lực và giữ cho vị trí của Krushchev được an toàn.

Zhukov được tưởng thưởng bằng cách trở thành một thành viên chính thức của Đoàn Chủ tịch, là sĩ quan chuyên nghiệp đầu tiên từng giữ một vị trí như vậy. Điều này cũng có ích cho Khrushchev khi có một người đã đã chứng minh lòng trung thành với ông trong một cơ quan thù địch như vậy. Nhưng nỗ lực mới của Zhukov để giải phóng quân đội khỏi sự kiểm soát của đảng đã dẫn đến việc ông bị Krushchev sa thải. Zhukov lại một lần nữa rơi ra ngoài tầm mắt của công chúng – cho đến khi Krushchev mất đi quyền lực vào năm 1964. Zhukov cuối cùng đã được trao huân chương Lenin (1966) và xuất bản cuốn tự truyện của mình (1969).

Nguồn: Soviets switch commanders in drive to halt Germans, History.com


***

Georgi Zhukov – Nguyên soái lỗi lạc của Liên Xô

Nguồn: Historic figures, BBC (truy cập ngày 9/7/2015)

Biên dịch & Hiệu đính: Phạm Hồng Anh

Zhukov là vị chỉ huy quân sự Liên Xô được tôn vinh nhiều nhất trong Thế chiến thứ hai. Những thắng lợi của ông trước quân Đức ở mặt trận phía đông, thường đi liền với thương vong lớn của quân lính Liên Xô, đóng vai trò quan trọng trong việc đẩy nhanh cuộc chiến tới hồi kết thúc.

Georgi Konstantinovich Zhukov sinh ngày 1 tháng 12 năm 1896 trong một gia đình nông dân ở Strelkovka, tỉnh Kaluga phía tây nam Moskva. Ông ghi tên gia nhập Quân đội Đế quốc Nga năm 1915. Từ năm 1918 đến 1920, ông chiến đấu cho Hồng Quân trong cuộc nội chiến Nga.

Zhukov thăng tiến trong quân đội, trở thành chuyên gia về chiến tranh thiết giáp. Năm 1938, ông được cử đi chiến đấu với quân Nhật ở Mông Cổ. Tháng 8/1939 ông hủy diệt quân Nhật trong Trận Khalkin-Gol.

Tháng 1/1941, Joseph Stalin chỉ định Zhukov làm tổng tham mưu trưởng. Sáu tháng sau ông bị bãi chức sau một cuộc tranh cãi với Stalin, nhưng được giữ lại ở tổng hành dinh quân đội. Ông đứng bên lề khi Đức tiến quân nhanh chóng vào lãnh thổ Liên Xô kể từ tháng 6/1941. Tháng 10/1941, Zhukov được giao nhiệm vụ chỉ đạo phòng vệ Moskva và tiến hành một cuộc phản công chống lại người Đức.

Tháng 8/1942, Stalin bổ nhiệm Zhukov làm phó tổng tư lệnh Hồng Quân, ông giữ chức vụ này cho đến khi chiến tranh kết thúc. Ông được cử đến mặt trận phía tây nam để phòng thủ Stalingrad. Tại đây, cùng với Aleksandr Vasilevsky, ông chỉ huy bao vây và khiến tập đoàn quân thứ sáu của Đức đầu hàng.

Tháng 7/1943, Zhukov và Vasilevsky chỉ huy quân đội Liên Xô trong Trận Kursk, trận chiến xe tăng lớn nhất trong lịch sử. Với người Liên Xô, thất bại của quân Đức ở Kursk là bước ngoặt của cuộc chiến. Zhukov dẫn đầu cuộc tấn công vào nước Đức năm 1945 và chiếm được Berlin vào tháng 4. Ông trở nên nổi tiếng toàn thế giới. Sau đó ông giữ vai trò chỉ huy lực lượng chiếm đóng tại Berlin.

Stalin lúc này lại xem Zhukov như một mối đe dọa và giáng chức ông xuống làm tư lệnh quân khu Odessa, rất xa Moskva. Sau khi Stalin mất, Zhukov lại được trọng dụng, trở thành bộ trưởng quốc phòng năm 1955. Về sau ông bất đồng với Nikita Khrushchev và bị ông này cách chức vào tháng 10/1957. Năm 1964, Khrushchev bị hạ bệ, danh tiếng của Zhukov được khôi phục, mặc dù ông không được bổ nhiệm lại. Ông qua đời ngày 18 tháng 6 năm 1974.

19688