Bài
trước của nhạc sĩ Nguyễn Hữu Thắng, nghe từ năm 1963 đôi lần trên đài
TNVN. Bây giờ chỉ còn tìm nghe lại được trên mạng, lời ca thấy buồn
cười. Chỉ có cái tựa đề là còn giá trị, ngoài ra bỏ hết. Bài sau của nhạc sĩ La Hữu Vang, đặt trùng tựa, tôi tin chắc La Hữu Vang không biết bài trước nên đặt trùng.
 |
| Nhạc sĩ, nhà báo, nhà phê bình Nguyễn Lưu (trái) và Nhạc sĩ, nhà thơ, nhà phê bình Nguyễn Thụy Kha (phải) |
“Không ai ngăn nổi lời ca”
Không ai ngăn nổi lòng ta,
Không ai ngăn được lời ca
Dù gió mưa, dù mây mù che cả một miền quê nhà.
Ngăn làm sao nổi lòng ta, ngăn làm sao được lời ca…
Đây đất nước ta miền Bắc đang xây đài nở hoa
(nhạc sĩ Nguyễn Hữu Thắng, miền Bắc,1963)
“Không ai ngăn nổi lời ca”
Không ai ngăn nổi lời ca
Lời ca mãi muôn đời
lời ca yêu mến người…
Người người tìm nhau trong bác ái tin yêu đời
chung xây nước Việt đẹp tươi!
(nhạc sĩ La Hữu Vang, miền Nam, 1978)
Bỗng
nghe tin Cục Biểu diễn nghệ thuật Bộ văn hóa giở chứng công bố lệnh
“tạm dừng lưu hành 5 ca khúc Sài gòn”, một số báo chí ngơ ngác tìm nhân
vật có tý danh để phỏng vấn. Cộng đồng mạng xôn xao và phẫn nộ, có người
thì buồn cười chế giễu hết lời. Ba cái tên được coi là “nhạc sĩ” không
sáng tác hay biểu diễn gì là Nguyễn Thu Đông (Cục) và 2 nhà báo Nguyễn
Thụy Kha, Nguyễn Lưu, cùng bị ném đá tơi bời.
Tôi
bỗng nhớ một bài giảng văn lớp 10, bài thơ “Độc Tiểu Thanh ký” của thi
hào Nguyễn Du. Nhà thơ thương cảm nàng Tiểu Thanh xinh đẹp có tài thi
họa nên bị vợ cả ghen tức. Bài thơ bát cú có hai câu “Chi phấn hữu thần
liên tử hậu/Văn chương vô mệnh luỵ phần dư” (mỹ nhân mà có linh hồn thì
mất rồi còn ôm hận/ Văn chương không có số mệnh mà phần sót lại còn bị
khổ lụy). Tiểu Thanh (1594-1612) là vợ bé của chàng họ Phùng ở tỉnh
Giang Tô, đời Thanh. Mồ côi mẹ từ thuở nhỏ, được một bà sư nuôi cho ăn
học, năm 16 tuổi, nàng lấy lẽ một người họ Phùng. Vì vợ cả ghen, nàng
phải ra ở nhà riêng của Phùng sinh trên núi Cô Sơn, cạnh Tây Hồ rồi buồn
bực mà chết lúc mới 18 tuổi. Tiểu Thanh đã tự đốt các bài thơ của mình
trước khi ngã bệnh qua đời, chỉ chừa lại 12 bài đặt tựa là tập “Phần
dư”. Người vợ cả biết chuyện vẫn còn ghen và giận lắm, đòi tìm lấy tập
thơ, dù chẳng biết tập thơ viết cái gì, mụ chỉ muốn đốt hết dấu vết
người đẹp tài hoa cho bõ ghét ghen. Có người chép chuyện đời nàng đặt là
“Tiểu Thanh ký”.
Tôi
bỗng nhớ năm 1975, những anh bộ đội đi tàu hỏa, ô tô trở về quê phía
Bắc mang theo những ba lô cồng kềnh và nặng nề. Một số thứ hàng hóa tiêu
dùng, không cần phải kể. Đặc biệt, những băng đĩa nhạc Sài Gòn và máy
cassette. Mở ra cho cả nhà nghe, cả hàng xóm kéo đến nghe. Xuất hiện một
số cửa hàng nhỏ mua bán băng đĩa khắp các phố phường. Các quán nước,
café quán nhậu rộn rã nhạc Sài Gòn.
Mấy
năm nay, nhiều cuộc thi hát bolero toàn quốc liên tục mở ra, từ đài
THVL, HTV, Hanoi TV đến cả VTV. Tôi nhớ hai quán quân: Nguyễn Thu Hằng
Solo cùng Bolero 2015* và Ngô Trung Quang Bolero 2016* . Hai quán quân
trai tài gái sắc ngẫu nhiên cùng đoạt giải hai năm liền với ca khúc
“Con đường xưa em đi”. Điều này có lẽ khiến mấy người tự coi mình làm
nhiệm vụ canh gác tư tưởng văn hóa “theo định hướng” giật mình? Hay là,
chỉ thuần túy họ giả vờ giật mình, để viết bài đề nghị cấm hát, hòng lập
chút công dâng Đảng ?
Cộng đồng mạng bàn bạc rôm rả, xin chọn hai ý kiến tiêu biểu:
Chuyện kiểm duyệt ca khúc trước 1975
Ts.Chu Mộng Long
Lời
dẫn: Chuyện kiểm duyệt, đúng hơn là lệnh cấm các ca khúc miền Nam trước
1975 hiện nay đã tái hiện đúng bản chất Hồng vệ binh thời Cải cách
ruộng đất và Nhân văn - Giai phẩm. Đó là thời từng cấm cải lương, cấm cả
Thơ Mới, văn chương Tự Lực văn đoàn và những tác phẩm mang tính nhân
văn. Nhưng Hồng vệ binh thời ấy chỉ là nạn nhân của giặc dốt. Dốt sinh
ra ác. Bao nhiêu văn nghệ sĩ và bao nhiêu tác phẩm từng bị chôn vùi.
Ngày
nay Hồng vệ binh đã tự hào thoát dốt với những cái tên nhạc sĩ, nhà
báo, nhà phê bình... đủ các loại “nhà”, nhưng dốt vẫn hoàn dốt. Đó là
những cái tên như Nguyễn Thu Đông, Nguyễn Lưu, Nguyễn Thụy Kha. Không
chỉ 5 ca khúc mà có ông còn đòi cấm tất cả như đã từng cấm ngay sau năm
1975 cho "đảm bảo tư tưởng". Ngu dốt mà nắm quyền cai trị là một thảm
họa của dân tộc, dù chỉ là cai trị về văn hóa.
Kích
động chia rẽ dân tộc, gây thêm hận thù, phá hoại tiến trình hòa giải
dân tộc không ai làm tốt hơn mấy ông vô học mang danh trí thức này!
Một
bạn hỏi tôi, sao không đối thoại với lí luận của mấy ông này. Tôi bảo
đối thoại với họ khác nào nói chuyện cù nhầy với King Kong? Tôi đã viết
hai bài trong hai stt trước và cảm thấy đủ, không cần nói thêm. Post cả
hai vào đây với niềm tin các ông sẽ được ghi danh vào ố sử.
Lý do kiểm duyệt: Thế lày nà thế lào?
Về
việc cấm các ca khúc của miền Nam trước 1975, báo chí viết khá nhiều
bài với những thông tin khác nhau. Search trên Google thấy cả đống, cũ
lẫn mới. Báo thì nói 5 ca khúc bị cấm. Báo thì khẳng định là 18 ca khúc.
Báo thì nói là “rất nhiều”.
Tuổi trẻ giật tít: KHÔNG THỂ CÔNG KHAI CÁC CA KHÚC BỊ CẤM!
(http://tuoitre.vn/tin/van-hoa-giai-tri/20120704/khong-the-cong-khai-cac-ca-khuc-bi-cam/500043.html)
Đọc báo lõ cả mắt vẫn không thấy rõ lí do vì sao không công khai. Không công khai thì biết đường nào mà tránh? Phạt rình à?
Chỉ
biết một số bài báo gần đây dẫn lời quan chức kiểm duyệt nói lí do cấm
biểu diễn một số ca khúc như Cánh thiệp đầu xuân (Lê Dinh- Minh Kỳ),
Rừng xưa (Lam Phương), Chuyện buồn ngày xuân (Lam Phương), Đừng gọi anh
bằng chú (Diên An), Con đường xưa em đi (Châu Kỳ - Hồ Đình Phương). Lí
do ấy là, bài hát không rõ tác giả (mặc dù tên tác giả to đùng gắn theo
bài hát), lời bài hát bị biến dạng so với chuẩn ban đầu của ca từ (mặc
dù ca từ gốc vẫn còn in nguyên vẹn đó).
Vậy
thì chỉ có thể là nội dung chính trị, mặc dù lại chính các quan chức
kiểm duyệt khẳng định “không có vấn đề gì về nội dung chính trị”.
Thế lày là thế lào?
Trên
một số trang FB có nói, bài “Con đường xưa em đi” bị kiểm duyệt vì có
hai từ nhạy cảm: “chiến trường” và “phiên gác”. Giời ạ, vậy thì không kể
là miền Nam hay miền Bắc thời chiến tranh, có vô số bài hát có hai từ
gọi là “nhạy cảm” ấy. Cấm hết thì lấy đâu ra ca khúc mà hát!
Mà không hát thì dân ta chỉ còn biết…chửi như hát hay à?
Tôi
thử kiểm duyệt hết cả 5 ca khúc trên lần nữa vẫn không thấy có lời nào
phản động, thù địch hay chống cộng. Tất nhiên, chống chiến tranh giết
chóc, ca ngợi tình yêu và sự sống thanh bình thì có ở nhiều bài hát.
“Phản chiến” là nội dung của gần như tất cả ca khúc một thời bị quy là
“nhạc vàng, nhạc ngụy” chứ không riêng 5 ca khúc trên.
Gần
đây có thông tin đòi xử phạt các quán karaoke sử dụng băng đĩa nhạc
tuyên truyền hình ảnh binh lính Việt Nam Cộng hòa. Chẳng nhẽ chỉ vì hình
ảnh ai đó minh họa mà bài hát phải “lụy phần dư” ?
Theo
tôi, hình ảnh cũng chỉ là (dấu vết) lịch sử. Không lẽ người ta ám thị
nặng nề đến mức lo sợ “xác ướp trở lại”? Nếu đúng như thế thì bệnh tự kỉ
ám thị đã rơi vào đồng bóng quá nặng nề.
Nếu
không phải vì những lí do trên thì chỉ có thể là do bệnh GATO (ghen ăn
ghét ở). Trào lưu hát lại nhạc xưa làm cho mấy tay nhạc sĩ dỏm thời nay
khó chịu. Không phải ngẫu nhiên mà tay nhạc sĩ Hồ Hoài Anh tỏ ra thù
địch với nhạc bolero! (tay giám khảo này tuyên bố “cuộc thi này nói
không với bolero”- Ngọc chú)
Tôi
là lính cộng sản thứ thiệt đây. Tôi từng đặt câu hỏi từ khi còn tại
ngũ, rằng tại sao chính quyền Sài Gòn không cấm mà nhà nước Hà Nội lại
cấm? Tôi từng nói với thủ trưởng của tôi, người cũng hay nghe lén nhạc
vàng, rằng thì là, lẽ ra ta phải biết ơn những nhạc sĩ phản chiến, bởi
chính họ đã góp phần làm nên chiến thắng của ta. Chứ nếu họ mà sáng tác
nhạc hiếu chiến cổ vũ chém giết, có khi còn lâu ta mới thắng! Thủ trưởng
tôi nói, ừ chính quyền Sài Gòn ngu thiệt, dùng toàn bọn nhạc sĩ phản
động chống mình mà không biết...
Đỉnh cao trí tuệ: Vua Kong kiểm duyệt ca khúc
Vua
Kong vừa tiết lộ rõ lí do kiểm duyệt ca khúc "Con đường xưa em đi".
Trước đó dư luận đoán già đoán non là do nội dung chính trị, ở chỗ ca từ
có hai từ "chiến trường" và "phiên gác" nhạy cảm liên quan đến lính
ngụy. Một anh Kong khác trong Bộ kiểm duyệt né tránh, cho rằng "không
phải vì nội dung chính trị" mà vì có những nội dung mơ hồ.
Bây giờ thì King Kong mới chịu nói thẳng: “Chiến trường anh bước đi” là chiến trường nào đây?”
Đúng là câu hỏi đạt đỉnh cao trí tuệ!
Vậy là lâu nay dân ngu cứ hát chứ không cần biết chiến trường đó là chiến trường nào, của ta hay của địch.
Nay nhờ vua Kong hỏi mới ngớ người ra!
Vua
Kong mà hỏi nữa thì bài hát này xóa sổ hẳn chứ không chỉ “tạm dừng”.
Chẳng hạn như hỏi "Có nàng hoen đôi mi" là nàng nào ?, "Khách qua đường
vắng tanh" là khách nào ?, vì sao vắng tanh? "ghi một đêm trăng thanh"
là trăng nào? Trăng Liên Xô hay Trăng đế quốc Mỹ? vân vân ...Cuối cùng,
"Chỉ còn em với anh", tức là trăng đã lặn mất tăm, lúc đó anh với em làm
trò gì? Có hủ hóa không?
Một
bài hát mơ hồ, không rõ địch ta, không rõ địa chỉ, hành động mờ ám như
vậy bị kiểm duyệt là đúng! Đề nghị tẩy não tất cả những ai đã thuộc bài
hát này cho nó triệt để!
Phải công nhận Kong thông minh, sống dai, xứng đáng là biểu tượng Vua Văn hóa Việt!
Hà Nội đề xuất xây tượng đài cho Kong là hoàn toàn xứng đáng! Tốn nghìn nghìn tỉ cũng nên làm!
Blog chú Tễu: "Ý
kiến của anh chàng Nguyễn Lưu (trông mặt cũng nghệ phết nhưng đếch phải
Lưu Nguyễn nhập Thiên Thai) rất chi là hay. Vì quan sát thấy từ hôm Cục
kia cấm lưu hành 5 ca khúc trước 75 thì khắp phố phường hàng băng đĩa
rong nào cũng có hàng chục đĩa CD bán cho khách vì rất rất nhiều người
hỏi mua. Dân văn phòng ai cũng mở các bài này để nghe cho biết, cho đã.
Vì
vậy, Nguyễn Lưu nêu ý kiến như thế này là cơ hội mở tổng kho Ca khúc về
lính Việt Nam Cộng Hòa. Tuyệt vời! Ca khúc Việt Nam Cộng hòa nó buồn,
ca từ hay, phối khí tốt, thu thanh tốt, lại hát tròn vành rõ chữ nên ai
cũng muốn nghe.
Hay là Nguyễn Lưu đã "tự diễn biến", nhưng theo cách riêng, tinh vi hơn, tế nhị và an toàn hơn? Biết đâu đấy!"
Nguồn tham khảo: FB Chu Mộng Long, FB chú Tễu.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét