Cơ chế rà soát định kỳ phổ quát
(UPR) là cơ chế mới và liên chính phủ của Hội đồng nhân quyền Liên hiệp quốc được
thành lập và đi vào hoạt động từ năm 2008. Cơ chế này có nhiệm vụ rà soát tổng
thể các vấn đề nhân quyền tại tất cả các nước thành viên Liên hợp quốc, bất kể
lớn hay nhỏ, phát triển và đang phát triển, định kỳ 4 - 5 năm một lần.
4 năm sau khi được cho đặc cách một
cái ghế trong Hội đồng nhân quyền Liên hiệp quốc (từ tháng 11/2013), vào năm
2017 giới chóp bu Việt Nam một lần nữa phải có báo cáo cho Hội đồng này về những
kết quả thực hiện nhân quyền theo các khuyến nghị mà các thành viên của Hội đồng
đã gửi cho Việt Nam.
Cóp - dán
Cũng một lần nữa trong rất nhiều
lần, một kênh đảng nổi trội gien giáo điều và mị dân là Thông tấn xã Việt Nam lại
tung ra bài viết “Việt Nam thực hiện đầy đủ cam kết thúc đẩy quyền con người”.
Bài viết trên “luôn đặt người dân
ở trung tâm của phát triển, trong những năm qua Việt Nam đã, đang làm hết sức
mình để bảo đảm hòa bình, ổn định, phát triển bền vững, thúc đẩy quyền con người
và đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng… Việt Nam thực hiện Cơ chế rà soát định
kỳ phổ quát lần đầu vào tháng 5/2009, nhận được 123 khuyến nghị từ 60 nước, chấp
thuận 96 khuyến nghị, 5 khuyến nghị khác đã và đang được thực hiện tại thời điểm
rà soát… Qua việc thực hiện Cơ chế rà soát định kỳ phổ quát chu kỳ II, Việt Nam
đã đề cao vị thế, hình ảnh một nước Việt Nam đổi mới, sẵn sàng đối thoại và
đóng góp tích cực về mọi vấn đề quyền con người mà quốc tế quan tâm. Có được điều
đó là nhờ chính sách nhất quán của Đảng, Nhà nước Việt Nam về quyền con người
và những thành tựu của Việt Nam trong công cuộc Đổi mới toàn diện đã tạo điều
kiện nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, bảo đảm ngày càng tốt
hơn quyền con người tại Việt Nam”.
Nếu đối chiếu bài viết trên của
TTXVN với nhiều bài “tự sướng” trước đây của báo đảng về “thành tích nhân quyền”,
hoàn toàn không khó để nhận ra rằng nhiều nội dung giữa các bài viết này được
tái hiện theo phương thức “cóp - dán”, nghĩa là những bài báo trước đây dẫn gần
như nguyên văn từ “báo cáo quyền làm người” của Bộ Ngoại giao, còn bài viết hiện
thời lại “cóp - dán” gần như y nguyên những bài viết trước đây.
Đỉnh điểm dối trá
Chỉ có điều, bài viết mới nhất của
TTXVN đã không hề cập nhật vụ chính phủ Đức cáo buộc Trịnh Xuân Thanh bị mật vụ
Việt Nam bắt cóc tại Berlin vào tháng Bảy năm 2017. Trên phương diện “mở rộng
hoạt động đối ngoại song phương và đa phương” cùng “Việt Nam muốn làm bạn với tất
cả các nước”, vụ “bắt cóc Trịnh Xuân Thanh” không chỉ làm bùng nổ cuộc khủng hoảng
ngoại giao Đức - Việt mà còn rất xứng đáng trở thành một “thành tích nhân quyền”
quá nổi bật trên thế giới, thuộc về một chính thể cùng chế độ công an trị kể từ
ngày trở thành thành viên Hội đồng nhân quyền Liên hiệp quốc vào năm 2013.
Bài viết của TTXVN cũng không hề
đề cập đến một cuộc khủng hoảng khác trong năm 2017 - khủng hoảng thuốc ung thư
giả mà thủ phạm chính là Bộ Y tế Việt Nam - mà đã rất có thể gây ra cái chết lần
thứ hai cho hàng ngàn bệnh nhân bị ung thư.
Những bài viết của TTXVN và những
tờ báo đảng khác cũng hoàn toàn không đả động đến hậu quả rất nhiều ý tưởng luật
được hiến định từ Hiến pháp 1992, nhưng đến nay vẫn chưa được Bộ chính trị và
Quốc hội VN cho thoát thai, như Luật biểu tình, Luật lập hội… Thậm chí Hiến
pháp năm 2013 còn đi ngược lại đòi hỏi hết sức chính đáng của tuyệt đại đa số
nông dân và người dân, khi thẳng tay phủ nhận quyền sở hữu tư nhân về đất đai,
tiếp tục xúc tác mạnh mẽ cho công cuộc áp bức giành đất và cướp đất của các
nhóm lợi ích ở các địa phương, tạo ra tầng lớp hàng triệu dân oan mất đất ở VN.
Dự luật hình sự (sửa đổi) được
công bố đã cho thấy toàn bộ các điều khoản bị cộng đồng quốc tế lên án là mơ hồ
và thường xuyên bị công an lạm dụng, lợi dụng như 79 (lật đổ chính quyền), 88
(tuyên truyền chống nhà nước), 258 (lợi dụng các quyền tự do dân chủ)… đã chỉ
được hoán đổi vị trí và đánh số lại mà hầu như không có bất kỳ thay đổi hoặc lược
bỏ nào về nội dung.
Một luật khác cũng đang gây tai
tiếng đáng kể là Luật Tín ngưỡng Tôn giáo, với quá nhiều quy định “xin - cho”
mà do đó đã bị cộng đồng dân chủ trong nước tố cáo là những dự luật này được
sinh ra chỉ để đối phó với sức ép của quốc tế, nhưng về thực chất nhằm cản trở
chứ không phải mở ra dân chủ.
Cũng như thảm trạng thuốc ung thư
giả, dối trá nhân quyền đã lên đến đỉnh điểm. Rất nhiều cảnh “tự chết” của dân
trong đồn công an, rất nhiều trận đoàn thù của công an nện lên đầu những người
dân biểu tình phản đối Trung Quốc… đã không hề được báo đảng nhắc đến.
Cấm vận kinh tế?
Cho tới lúc này, mục tiêu chính của
nhà cầm quyền vẫn chỉ là tiến hành chủ trương chiêu dụ giới dân chủ nửa vời và
giới người Việt hải ngoại. Do đó ở trong nước, họ chỉ mở cho những hoạt động nào
mà công an nghiễm nhiên “vào tận phòng để quay phim”, còn chính quyền lại dễ
tuyên truyền và lấy điểm “nhân quyền” với quốc tế để phục vụ cho mục tiêu kiếm
lợi từ “thương mại song phương”.
Cuối cùng, chuyện gì phải đến đã
đến. Sau hàng loạt báo cáo lên án chính quyền Việt Nam vi phạm nhân quyền ngày
càng trầm trọng của các tổ chức Ân xá quốc tế, tổ chức Theo dõi Nhân quyền quốc
tế, Ủy ban Bảo vệ ký giả không biên giới, tổ chức Phóng viên không biên giới…,
vào năm 2016 Uỷ ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF) đã công bố bản báo
cáo mang tựa đề “Tự do Tôn giáo tại Việt Nam: Đánh giá việc đưa vào danh sách
các quốc gia cần đặc biệt quan tâm (CPC) 10 năm sau khi rút tên”. Đến năm 2017,
đòi hỏi đưa VN trở vào Danh sách CPC còn dày đặc hơn và ngày càng khả thi hơn.
Được hưởng lợi đáng kể từ việc
thoát khỏi CPC, sau đó Việt Nam còn được chấp thuận trở thành thành viên của Tổ
Chức Thương Mại Thế Giới vào năm 2007. Trong vài ba năm sau đó, nền kinh tế Việt
Nam đã “chung vui” cùng chế độ bằng những chiến dịch đầu cơ kinh hoàng, mang lại
vô số tiền bạc cho lớp đại gia đầu cơ và giới quan chức tham nhũng chính sách.
Nhưng đồng thời từ năm 2008 đến nay, chính quyền Việt Nam lại gia tăng bắt bớ
người bất đồng chính kiến. Chỉ riêng hai năm 2011 và 2012 là “cao điểm”, số người
bất đồng bị bắt hàng năm đã lên tới gần năm chục. Trong 8 tháng đầu năm 2017, số
người bất đồng bị bắt đã lên đến con số 21.
Cho tới nay, không chỉ giới chức
Hoa Kỳ, mà rõ ràng cả nhiều nước Tây Âu, và cả Đông Âu, đã đánh giá tình hình
nhân quyền ở Việt Nam ngày càng tồi tệ, số người bị bắt bớ, đánh đập và sách
nhiễu ngày càng tăng. Tất cả đều cho thấy chính sách dỡ bỏ CPC của Hoa Kỳ đối với
Việt Nam vào năm 2006 là… sai lầm.
Một khả năng có thể xảy ra trong
thời gian tới là bất chấp những bản báo cáo “Việt Nam luôn quan tâm và bảo đảm
quyền con người”, Hội đồng nhân quyền Liên hiệp quốc sẽ phải xem xét lại tư
cách của chính quyền Việt Nam trong hội đồng này, còn người Mỹ sẽ phải đưa Việt
Nam vào lại Danh sách CPC, đồng nghĩa với một cơ chế cấm vận kinh tế khá toàn
diện. Nếu khả năng này xảy ra, nền kinh tế Việt Nam đã suy thoái đến năm thứ
chín liên tiếp sẽ hầu như vô vọng về các nguồn lực từ bên ngoài, trở thành tác
động trực tiếp và ghê gớm nhất đến chân đứng chính trị của chế độ.
***
Phạm Chí Dũng
Phạm Chí Dũng là nhà báo độc lập, tiến sĩ
kinh tế sống và làm việc tại Sài Gòn, Việt Nam.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét