Phạm Chí Dũng
Tại một phiên họp thường kỳ của Ủy ban Thường vụ Quốc hội
vào ngày 22/12/2016, phía Chính phủ đã đề nghị dùng 4,482 tỷ đồng để cấp vốn điều
lệ cho Ngân hàng Phát triển Việt Nam và Ngân hàng Chính sách xã hội.
Nhưng “may mắn” là trong bối cảnh ngân sách cực kỳ eo hẹp,
cơ quan thẩm tra của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã đề nghị phía Chính phủ phải
giải trình rõ việc sử dụng vốn vay ODA để cấp vốn điều lệ cho hai ngân hàng
chính sách có bảo đảm phù hợp với các hiệp định vay đã ký kết hay không, hoặc
có nằm trong các khoản vay của Chính phủ để xử lý cân đối ngân sách cho đầu tư
xây dựng cơ bản - đã bố trí năm 2016 nhưng nay chưa sử dụng - có thể cân đối
cho việc bố trí vốn điều lệ cho hai ngân hàng hay không…
Câu hỏi đặt ra là ai và cơ quan nào đã tham mưu cho chính phủ
để lấy vốn ODA cấp cho ngân hàng - một cơ chế thuần túy kinh doanh? Chẳng lẽ giới
lãnh đạo chính phủ không hề biết rằng đó là chi sai mục đích, là “cố ý làm trái
các quy định quản lý tài chính của nhà nước”, và sẽ khiến các tổ chức cho vay
như Ngân hàng thế giới, Quỹ tiền tệ quốc tế, Ngân hàng Phát triển Á châu, Nhật
Bản… phẫn nộ ra sao khi họ biết về sự thật bừa bãi và đầy tính lợi ích nhóm
này?
Chắc chắn việc vừa nêu không phải xảy ra lần đầu tiên.
‘Ăn vặt quen mồm’
Từ trước tới nay, nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức
(ODA) do các tổ chức tài chính quốc tế và chính phủ nước ngoài đều quy định hết
sức chặt chẽ về việc chính phủ Việt Nam không được sử dụng số tiền cho vay sai
mục đích. Tuy nhiên trong thực tế “đúng quy trình” của ngân sách Việt Nam, tiền
vay nước ngoài, đặc biệt là vay vốn ODA, có nhiều dấu hiệu đã bị chi sai mục
đích và chi xài vô tội vạ. Tình trạng này rất phổ biến trong 8 năm cầm quyền của
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.
Tục ngữ Việt Nam có câu “ăn vặt quen mồm”…
Việc Chính phủ đề nghị Quốc hội cấp vốn ODA cho giới chủ
ngân hàng cũng là một bằng chứng mới cho thấy dưới thời Thủ tướng Nguyễn Tấn
Dũng, Chính phủ rất có thể đã quen với việc dùng tiền ODA để chi cho những mục
đích khác, như thay vì sử dụng đúng mục đích ODA cho các dự án hạ tầng cơ sở và
môi trường, họ đã cắt nguồn vốn này cho các khoản chi tiêu thường xuyên của
chính phủ, thậm chí còn có thể cắt ODA cho các dự án xây dựng trụ sở hành chính
và tượng đài từ hàng ngàn đến hàng chục ngàn tỷ đồng đầy tai tiếng và cực kỳ
đáng lên án.
Ngay vào thời điểm nền kinh tế đang có nguy cơ bị phá sản,
nhóm lợi ích ODA ở Việt Nam vẫn quyết liệt thực hiện chiến dịch không nương tay
với những món vay mượn khổng lồ từ nước ngoài.
Từ nhiều năm qua, ODA đã trở thành một trong những quốc nạn
về tham nhũng. Tỷ lệ thất thoát bình quân tại nhiều dự án ODA được đồn đoán khoảng
20 - 25%. Nhưng đó chỉ là mức “hợp pháp”. Thậm chí tỷ lệ “lại quả” ODA còn lên
đến 40% - được chứng thực bởi một dự án xây dựng trường tiểu học ở Hà Tĩnh và
giai đoạn 2009 - 2010.
Có rất nhiều bằng chứng về lãng phí và “ăn dày” ODA.
Trong một lần hiếm hoi, báo điện tử Vietnamnet đã nêu ra một
minh họa cụ thể: từ năm 2009-2010, sau khi đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam
loan báo sẽ viện trợ không hoàn lại để một số tỉnh xây trường học và đường sá
thì có một phụ nữ - mà tờ báo không dám nêu tên, chỉ cho biết là cư ngụ tại
thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An - đã liên lạc với lãnh đạo nhiều xã ở Hà Tĩnh để đặt
vấn đề chạy dự án, với điều kiện khi thành công phải cắt cho bà ta 40%.
Sau đó nguồn vốn ODA đã được rót về cho ba xã ở Hà Tĩnh,
trong đó có một xã tên là Gia Phố được nhận 80.000 đô la để xây dựng trường tiểu
học. Chính quyền xã này đã lấy 8.000 đô la chia cho nhau, rồi lấy thêm 24.000
đô la chi cho người phụ nữ làm môi giới. Tỉ lệ 40% tương tự cũng xảy ra ở huyện
Cẩm Xuyên. Do bị ăn chặn trắng trợn đến thế, các cơ sở giáo dục, đường sá ở ba
xã trên đều sụt giảm mạnh về quy mô và chất lượng.
Quá hiển nhiên, đó là lý do vì sao ngay cả những quốc gia được
coi là có “thiện cảm” với Việt Nam như Đan Mạch, Thụy Điển, Úc… cũng phải thẳng
tay cắt giảm viện trợ ODA đối với một chính quyền “ăn của dân không chừa thứ
gì”.
‘Đi đêm có ngày gặp ma’
Mặc dầu nhiều lần quốc tế đã đề nghị Việt Nam phải có cơ chế
giám định độc lập về hiệu quả sử dụng nguồn vốn ODA, các bộ ngành và chính phủ
Việt Nam vẫn nhắm mắt bịt tai. Cứ sau 5-7 năm, một nghị định về tiếp nhận, quản
lý và sử dụng ODA lại được chính phủ ban hành. Nhưng lần nào cũng vậy, chẳng có
bất cứ điều khoản nào cho thấy người dân được thông báo đầy đủ những thông tin
ODA liên quan đến những dự án về dân sinh, cũng chẳng có chuyện người dân và Xã
hội dân sự được đóng góp ý kiến và phản biện đối với những bất cập, bất công và
nạn tham nhũng kinh hoàng trong môi trường ODA của giới quan chức.
Các nước Tây Âu và Bắc Âu cũng tài trợ cho chính phủ Việt Nam
trong vài chục năm qua để “cải cách luật pháp” và “chống tham nhũng”, nhưng việc
này dường như cũng không mang lại kết quả. ODA vẫn là miếng mồi béo bở nhất cho
các giới chức tham nhũng ở Việt Nam.
Nhưng “đi đêm có ngày gặp ma”.
Ngay trước thềm hội nghị nhóm tư vấn các nhà tài trợ giữa kỳ
năm 2012, Bộ Ngoại Giao Đan Mạch đã không ngần ngại tuyên bố ngừng 3/4 dự án
ODA tài trợ cho Việt Nam do nghi ngờ một số cơ quan đơn vị sử dụng chi sai khoảng
11,4 tỷ đồng trên tổng số tiền 69 tỷ đồng do Đan Mạch tài trợ, tức là tương
đương khoảng 19,9 triệu cua-ron.
Năm 2013, phía Thụy Điển đã bắt buộc phải ngừng vô thời hạn
các khoản viện trợ ODA cho Việt Nam sau khi phát hiện hàng loạt gian dối của
quan chức Việt. Sau đó cả Bộ Ngoại giao Úc và vài quốc gia khác cũng bắt đầu cắt
giảm viện trợ.
Vào đầu năm 2015, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã đi Úc để
“khuyến mãi” nước ngoài mua nợ xấu. Nhưng có vẻ gương mặt ông Dũng đã xạm hẳn
khi Thủ tướng Tony Abbott không những không quan tâm đến lời chào mua nợ xấu mà
còn tuyên bố thẳng tay cắt giảm viện trợ đối với Việt Nam.
Năm 2016, sau vài chục năm “vay mượn, vay mượn ồ ạt cho đến
khi sụp đổ,” ngân sách Việt Nam đã biến thành một tổ mối đúng nghĩa: tỉ lệ nợ
công/GDP vượt xa giới hạn nguy hiểm, còn cộng đồng tài chính quốc tế thì thẳng
tay “cấm cửa” vay mượn ODA đối với chính thể vừa hoan hỉ nhận tín dụng quốc tế
vừa thẳng tay đàn áp nhân quyền.
Dù các bộ ngành vẫn cố tuyên truyền là còn đến 22 tỷ đô la
mà Việt Nam đã ký với đối tác quốc tế nhưng chưa giải ngân, sự thật là từ tháng
7/2017 trở đi, Việt Nam sẽ phải vay ODA với lãi suất không còn ưu đãi như vài
chục năm trước, mà ngang giá với thị trường quốc tế, cùng thời gian vay không
còn ân hạn như trước đây. Nguồn vốn ODA đã vay sẽ phải chuyển sang điều khoản
trả nợ nhanh khắt khe hơn hẳn, hoặc tăng lãi suất lên 2-3,5%/năm.
Sau vài chục năm tận tình đào mỏ ODA, cuối cùng mọi thứ đã đắt
gấp đôi.
Tại phiên họp thường kỳ của Ủy ban Thường vụ Quốc hội vào
ngày 22/12/2016, sự an ủi và may mắn còn lại, dù đã quá muộn, để Bộ Tài chính
không chấp nhận dùng ODA năm 2016 cấp cho hai ngân hàng Phát triển Việt Nam và
Chính sách xã hội chỉ còn là tình trạng ngân sách đã khốn đốn đến mức không còn
bất cứ khoản kết dư nào để vung tay quá trán. Bởi nếu còn kết dư, hẳn Bộ Tài
chính rất có thể vẫn tiếp tục làm theo yêu cầu của chính phủ, bất chấp việc chi
xài đó là “bất hợp hiến”.
Trong cơn mê sảng vào giai đoạn cuối, quả báo đã ứng nghiệm
với gia tốc ngày càng nhanh.
Nguồn: http://www.voatiengviet.com/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét