Bị cáo Hà Văn Thắm được đưa đến
phiên tòa - Ảnh: TÂM LỤA (Ảnh chụp màn hình báo Tuổi Trẻ)
Phiên xử sơ thẩm lần hai vụ Hà
Văn Thắm và 47 cá nhân bị cáo buộc “tham ô tài sản”, “lạm dụng chức vụ, quyền hạn
chiếm đoạt tài sản”, “cố ý làm trái quy định về quản lý kinh tế gây hậu quả
nghiêm trọng”, “vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín
dụng”, khiến Ngân hàng Đại dương (Ocean Bank) thiệt hại gần 2.000 tỉ đồng đã bước
sang ngày thứ 11.
Khác với phiên xử sơ thẩm lần đầu
(diễn ra từ 27 tháng 2 đến 8 tháng 3, sau đó Tòa án quyết định hoãn xử, trả hồ
sơ, yêu cầu điều tra bổ sung vì nhiều vấn đề còn tù mù), diễn biến phiên xử sơ
thẩm lần hai sôi động hơn hẳn vì có rất nhiều thông tin trước nay vẫn được xem
như tin đồn, giờ được thừa nhận là chính xác…
Đúng là Tập đoàn Dầu khí Việt Nam
(PVN) – “anh cả” của nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa đã
từng đem hàng trăm ngàn tỉ đồng gửi vào Ocean Bank để lấy lãi, có lúc, số tiền
mà PVN gửi cho Ocean Bank lên tới 25.000 tỉ đồng. Ngoài việc trả lãi theo thỏa
thuận trên giấy trắng, mực đen, Ocean Bank còn trả thêm cho PVN và 400 doanh
nghiệp, cơ quan chủ yếu thuộc nhà nước một khoản nữa gọi là “lãi ngoài” mà mức
độ chênh lệch giữa thực định với thực trả lên tới 1.500 tỉ đồng.
Khoản tiền khổng lồ ấy chưa xác định
được đã vào túi của những ai còn ông Hà Văn Thắm và các thuộc cấp – vốn là những
nhân viên cao cấp của Ocean Bank đang hầu tòa.
Hôm 31 tháng 8, trước Tòa, các
nhân viên của Ocean Bank đồng loạt kêu oan. Bà Nguyễn Thị Nga, người từng là Kế
toán trưởng của Ocean Bank, nghẹn ngào nói thay cho các cựu giám đốc khối, cựu
giám đốc chi nhánh của Ocean Bank rằng họ chỉ là người thừa hành, thực hiện lệnh
của thượng cấp, không tư lợi, không biết bí đạo của “lãi ngoài” nên không hề giấu
diếm, che đậy và do đó, sổ sách rất rõ ràng,… thành ra các cơ quan tiến hành tố
tụng buộc tội rất dễ dàng.
Bà Lê Thị Thu Thủy, cựu Phó Tổng
Giám đốc Ocean Bank rồi bà Nguyễn Hoài Nam, cựu Giám đốc Khối nguồn vốn của
Ocean Bank, cùng nhấn mạnh một sự thật là dẫu Ocean Bank được Ngân hàng Nhà nước
và thanh tra nhiều ngành giám sát chặt chẽ nhưng suốt từ năm 2009 đến 2013,
không cơ quan hay viên chức nào cảnh báo hoặc ngăn chặn. Họ ai oán, chính cung
cách quản lý bất nhất của các cơ quan nhà nước đẩy họ vào tù!
Mới đây, lần đầu tiên, một cơ
quan truyền thông ở Việt Nam chính thức chỉ ra những điểm bất thường trong
tương quan PVN – Ocean Bank. Theo Thời báo Kinh tế Sài Gòn, lẽ ra Ocean Bank đã
chết nếu không được hà hơi, tiếp sức bằng nguồn tiền khổng lồ từ PVN. Vấn đề
chưa được làm rõ là tại sao cả PVN lẫn các doanh nghiệp thành viên của PVN, các
liên doanh với PVN, các đơn vị trực thuộc (Viện Dầu khí, Đại học Dầu khí,…) đều
cùng chọn Ocean Bank để gửi tiền? Nếu không có chủ trương, không có chỉ đạo từ
thượng tầng thì các doanh nghiệp, thành viên, các liên doanh với PVN, các đơn vị
trực thuộc PVN có đồng loạt chọn Ocean Bank để gửi tiền hay không?
Nếu lời khai của ông Hà Văn Thắm
và ông Nguyễn Xuân Sơn - cựu Tổng Giám đốc Ocean Bank vào thời điểm ngân hàng
này chi hàng ngàn tỉ đồng cho “lãi ngoài” – là thật thì khoản tiền khổng lồ đó
đã thành “lộc” của nhiều cá nhân. Tuy nhiên do chi “lãi ngoài” là giao nhận trực
tiếp giữa lãnh đạo Ocean Bank với lãnh đạo các đơn vị là “khách hàng” của Ocean
Bank, không có chứng từ, không có cá nhân nào nhìn nhận thành ra chẳng phải chỉ
có ông Thắm, ông Sơn mà các nhân viên cao cấp của Ocean Bank cũng lãnh đủ.
***
Kết quả kiểm toán PVN năm 2011
xác định, tổng số tiền mặt của PVN là 96.014 tỉ đồng, song tổng số nợ mà PVN
vay mượn các nơi vào thời điểm đó lên tới 90.728 tỉ đồng – những khoản nợ ấy dẫu
được Bộ Tài chính bảo lãnh nhưng đều phải trả lãi.
Dù ghi nhận PVN đem 800 tỉ góp
cho Ocean Bank và mất trắng 800 tỉ này vì Ocean Bank phá sản (Ngân hàng Nhà nước
phải tiếp quản theo phương thức “mua lại với giá 0 đồng”) là “sai phạm nghiêm
trọng” nhưng cả Kết luận Điều tra của Bộ Công an lẫn Cáo trạng của Viện Kiểm
sát Tối cao chỉ chú trọng chuyện ông Hà Văn Thắm và ông Nguyễn Xuân Sơn “tham
ô”, “lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt” 246 tỉ đồng, rồi cùng với các nhân
viên cao cấp của Ocean Bank “cố ý làm trái quy định về quản lý kinh tế gây hậu
quả nghiêm trọng”, “vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức
tín dụng”, gây thiệt hại 1.500 tỉ đồng, chứ hoàn toàn không bận tâm đến chuyện
ai đã nhận “lãi ngoài”.
Tương tự, các cơ quan tiến hành tố
tụng cũng không hề ngó ngàng xem việc PVN góp 800 tỉ và dòng tiền chuyển dịch
giữa PVN với Ocean Bank trong giai đoạn cuối thập niên 2000, đầu thập niên
2010, được ước đoán là hàng trăm ngàn tỉ liên quan thế nào đến chuyện ông Hà
Văn Thắm từ thương nhân bình thường, chuyên kinh doanh vỏ xe hơi, rồi dầu ăn trở
thành một trong mười người giàu nhất trên thị trường chứng khoán Việt Nam suốt
từ 2011 đến 2013? Ngoài ông Thắm ai hoặc những ai phải chịu trách nhiệm về hậu
quả mà Tập đoàn Đại Dương (Ocean Group) tạo ra không chỉ trong lĩnh vực tài
chính - ngân hàng mà còn tác động tới nhiều lĩnh vực khác như bất động sản,
thương mại?..
Một câu hỏi khác: Bí đạo của “lãi
ngoài” có phải là lý do khiến ông Nguyễn Xuân Sơn được điều chuyển từ vị trí Tổng
Giám đốc Công ty Tài chính Dầu khí (PVFC) thuộc PVN sang Ocean Bank làm Tổng
Giám đốc năm 2008, sau khi hoàn tất nhiệm vụ nhận và chuyển “lãi ngoài” cho những
nhân vật bí ẩn, ông Sơn rời khỏi Ocean Bank, quay về PVN làm Phó Tổng Giám đốc,
Chủ tịch Hội đồng thành viên như một phần thưởng? Công chúng suy đoán đó là do
sự sắp đặt của ông Đinh La Thăng, suy đoán ấy có thể đúng song chưa đủ vì ông
Thăng không phải Thủ tướng. Chỉ Thủ tướng mới có thẩm quyền bổ nhiệm – miễn nhiệm
Chủ tịch Hội đồng Thành viên PVN. Người bổ nhiệm ông Sơn làm Chủ tịch Hội đồng
Thành viên PVN tháng 7 năm 2014 và cho ông Sơn thoái nhiệm vào tháng 7 năm
2015, hai ngày trước khi công an khởi tố ông Sơn là ông Nguyễn Tấn Dũng.
Nhiều cơ quan hữu trách của cả Đảng
lẫn chính quyền Việt Nam từng thi nhau nhập cuộc để xác định trách nhiệm quy hoạch,
bổ nhiệm ông Trịnh Xuân Thanh sau khi ông Thanh khiến Tổng Công ty Xây lắp dầu
khí (PVC) thua lỗ 3.200 tỉ nhưng chưa cơ quan hữu trách nào xác định trách nhiệm
quy hoạch, bổ nhiệm ông Nguyễn Xuân Sơn sau những hậu quả ông Sơn gây ra cho
Ocean Bank và PVN. Chẳng lẽ việc qui hoạch, bổ nhiệm ông Sơn không đáng để bận
tâm?
***
Từ năm 2000 đến nay, Việt Nam đã
thực hiện ba đợt “tái cơ cấu” hệ thống ngân hàng. Đợt “tái cơ cấu” nào cũng có
chuyện đóng cửa một số ngân hàng thương mại, cho ngân hàng này mua lại ngân
hàng khác, hợp nhất ngân hàng thương mại cổ phần nông thôn với công ty tài
chính cổ phần, chuyển ngân hàng thương mại cổ phần nông thôn thành ngân hàng
thương mại cổ phần đô thị, sáp nhập các ngân hàng thương mại cổ phần vào với
nhau.
Mỗi đợt tái cơ cấu lại tạo ra những
đại gia mới và theo sau đó là hàng loạt đại án ngân hàng: Nguyễn Đức Kiên –
Ngân hàng Á châu (ACB), Phạm Công Danh – Ngân hàng Xây dựng Việt Nam (VNCB), Hà
Văn Thắm – Ngân hàng Đại Dương (Ocean Bank), Trầm Bê – Ngân hàng Phương Nam
(PNB) và Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín (Sacombank). Những đại gia này kéo theo
nhiều thuộc cấp vốn chỉ thực hiện mệnh lệnh của ông chủ vào tù và chỉ có thế mà
thôi. Theo thời gian, thiệt hại mà các đại án ngân hàng gây ra cho kinh tế - xã
hội càng ngày càng lớn và càng ngày, các đại án càng có quan hệ mật thiết với
nhau.
Sau khi mua đa số cổ phần của
Ngân hàng Nông thôn Hải Hưng chỉ vì “thấy thích, chứ chưa có kế hoạch gì” vào
năm 2003, ông Thắm trở thành Chủ tịch Hội đồng Quản trị ngân hàng này vào năm
2004. Nhờ chủ trương “tái cơ cấu” ngân hàng, năm 2006, Ngân hàng Nông thôn Hải
Hưng được chuyển từ ngân hàng khu vực nông thôn thành ngân hàng khu vực đô thị
rồi xin đổi tên. Ocean Bank ra đời. Năm 2007, vốn điều lệ của Ocean Bank chỉ có
1,2 tỉ đồng nhưng đến cuối năm 2013 tăng lên thành 11.424 tỉ đồng, gấp…7.000 lần!
Theo các cơ quan tiến hành tố tụng
thì năm 2012, ông Thắm dọa bà Hứa Thị Phấn – người nắm giữ 85% cổ phần của Ngân
hàng Đại Tín - là sẽ bạch hóa những sai phạm của bà Phấn trong điều hành Ngân
hàng Đại Tín để ép bà Phấn bán lại toàn bộ cổ phần với giá 4,5 tỉ. Có một điều
mà ông Thắm không dè là nợ xấu của Ngân hàng Đại Tín quá lớn. Khi thấy bị hố,
ông Thắm gạ bán Ngân hàng Đại Tín cho ông Phạm Công Danh và đòi khoản hoa hồng
cho việc môi giới là 800 tỉ. Để ông Danh có thể làm chủ Ngân hàng Đại Tín, ông
Thắm dùng tiền của Ocean Bank cho một công ty của ông Danh vay 500 tỉ. Mua được
Ngân hàng Đại Tín, ông Danh xin đổi tên thành Ngân hàng Xây dựng Việt Nam
(VNCB). VNCB vỡ nợ gây ra khoản thiệt hại 9.500 tỉ, trong đó Ocean Bank mất 500
tỉ mà ông Thắm đã cho ông Danh vay để mua Ngân hàng Đại Tín. Xử ông Danh không
thể bỏ qua ông Thắm và chẳng còn cách nào khác hơn là phải bắt ông Trầm Bê vì
ông Bê phải chịu trách nhiệm về việc cho ông Danh vay 1.800 tỉ sai qui định…
Năm 2016, Ngân hàng Nhà nước Việt
Nam loan báo, tỉ lệ nợ xấu đã giảm xuống còn 2,46% tính trên tổng số tiền mà hệ
thống ngân hàng tại Việt Nam đã cho vay. Thế nhưng đến tháng 6 năm nay - một
năm sau khi ông Nguyễn Tấn Dũng thôi làm Thủ tướng, ông Nguyễn Văn Bình thôi
làm Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, chính phủ Việt Nam thú thật, tỉ lệ nợ xấu hiện
là… 17,21% tính trên tổng số tiền mà hệ thống ngân hàng tại Việt Nam đã cho
vay. Tổng nợ xấu chừng… 600.000 tỉ đồng và vì các đại biểu Quốc hội được nhắc
nhở rằng đó là tiền của dân nên họ lập tức thông qua “Nghị quyết về xử lý nợ xấu”
(ấn định các giải pháp hỗ trợ hệ thống ngân hàng, kể cả sử dụng công quỹ để bù
đắp những khoản từng cho vay, giờ gần như không thể thu hồi).
Chưa ai tính xem nợ xấu làm bao
nhiêu công trình phúc lợi liên quan tới dân sinh bị đình trệ, nợ xấu tương ứng
thế nào với tình trạng tận thu thuế và phí vắt kiệt sức dân. Bởi tạo ra nợ xấu,
gây ra thiệt hại, các “đại gia” đã và sẽ phải trả giá bằng tự do, thậm chí bằng
sinh mạng của họ, song còn trách nhiệm của những cá nhân ban hành các chủ
trương, phê duyệt các quyết định, góp phần biến những cá nhân vốn hết sức bình
thường thành “đại gia” tung hoành ngang dọc một thời thì sao?
Tiếp tục xí xóa như đã từng thì
không chỉ không đòi lại được những khoản bị cưỡng đoạt mà trong tương lai sẽ tiếp
tục mất thêm nhiều ngàn tỉ khác.
***
Trân Văn là bút danh của một nhà báo có 28
năm làm việc ở nhiều vị trí khác nhau (Cộng tác viên, Phóng viên, Biên tập
viên, Thư ký Tòa soạn) của một số đài truyền hình, đài phát thanh, nhật báo, tuần
báo, báo điện tử tại Việt Nam và Hoa Kỳ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét