***
Chí Nhân
Nhiệt điện Vĩnh Tân đang gây ra nhiều tác động về môi trường cả trên cạn lẫn đáy biển-Ành CHANGE
Việc Bộ Tài nguyên - Môi trường cấp
phép nhận chìm gần 1 triệu m3 bùn thải xuống biển Bình Thuận, theo các chuyên
gia, bản chất là xả thải. Nó sẽ hủy hoại vĩnh viễn cả một vùng
biển giàu có và độc nhất vô nhị về nhiều mặt của Việt Nam.
Ngày 23.6.2017, Thứ trưởng Bộ Tài
nguyên - Môi trường (TN-MT) Nguyễn Linh Ngọc đã ký Giấy phép số 1517/GP-BTNMT,
chấp thuận cho Công ty TNHH điện lực Vĩnh Tân 1 nhận chìm 918.533 m3 bùn, cát,
vỏ sò, sạn sỏi ra vùng biển thuộc xã Vĩnh Tân, H.Tuy Phong. Trong đó, có 20%
bùn, 80% cát, vỏ sò, cát pha, cát kết phong hóa, sét, bùn trầm tích... Giấy
phép có hiệu lực kể từ ngày ký và hết hạn vào ngày 31.10.2017.
Đây là khối lượng bùn cát sau nạo
vét vũng quay tàu và khu bến chuyên dùng, phục vụ cho việc xây dựng Nhà máy nhiệt
điện Vĩnh Tân 1 (H.Tuy Phong, Bình Thuận).
Trái thông lệ quốc tế
PGS-TS Nguyễn Chu Hồi, Đại học Quốc
gia Hà Nội, Chủ tịch Hội Thiên nhiên và môi trường biển Việt Nam, nói: Chúng ta
có luật nhưng luật không rõ ràng nên ai hiểu và vận dụng như thế nào cũng được.
Chính vì vậy mà họ giải thích kiểu nào nghe cũng hợp lý. Cụ thể hoạt động nhận
chìm sẽ gây tác động đến môi trường như thế nào thì báo cáo Đánh giá tác động
môi trường (ĐTM) không nói mà chỉ chứng minh các vật chất đó không gây ô nhiễm
là không đúng.
Phân tích kỹ hơn, TS Chu Hồi cho
biết, theo thông lệ quốc tế nếu nhận chìm thì chất thải phải được đóng gói,
thùng, túi… nếu là những chất độc nguy hại phải được đóng hộp chì và được kiểm
duyệt chặt chẽ trước khi nhận chìm. Khu vực biển chứa chất được nhận chìm phải
có bờ bao để tránh bị các dòng hải lưu di chuyển nó đi nơi khác. Độ sâu phải được
tính bằng độ sâu của bước sóng lớn nhất ở chính vùng đổ thải. Và độ sâu của biển
phải tính bằng độ cao cao nhất của đỉnh đổ thải chứ không phải độ sâu của đáy
biển hiện tại. Vì khi xả thải trong mùa yên tĩnh đến mùa không yên tĩnh sẽ phát
tán đi. Bên cạnh đó phải trả lời các vấn đề là xả thải này chỉ một lần hay nhiều
lần và mỗi lần bao nhiêu? "Nhận thức về độ sâu xả thải của ĐTM và Bộ TN-MT
là chưa đúng. "Anh" đổ vào mùa yên tĩnh chẳng qua để cho nó an toàn
cho chính phương tiện xả thải của các anh. Cứ xả ra như vậy thì với quy trình
hiện nay không thể giám sát được", ông ngao ngán.
TS Nguyễn Tác An, nguyên Viện trưởng
Viện Hải dương học Nha Trang bổ sung, về mặt kỹ thuật, hoạt động nạo vét rồi nhận
chìm phải xem xét ở cả 3 giai đoạn. Thứ nhất, nạo vét như thế nào vì việc này
có hại cho hệ sinh thái biển, nhất là ở vùng đặc thù như vùng biển Bình Thuận.
Cái này chưa thấy nói đến trong giấy phép và về mặt khoa học chưa chấp nhận giấy
phép ấy. Thứ hai, người ta chỉ nói chung chung là vận chuyển và xả thải bằng sà
lan hình phễu. Vấn đề thứ ba và cũng là quan trọng nhất là vùng nhận chìm vật
liệu xả thải nằm ở độ sâu nào? Vùng biển ấy có giá trị gì? Nếu có giá trị lớn về
mặt hải dương học, tài nguyên, di sản quốc gia thì rõ ràng không ổn. “Nếu xem
xét cả 3 khía cạnh trên thì giấy phép của Bộ TN-MT cấp không có giá trị gì cả về
mặt khoa học”, TS An kết luận.
Trước lý lẽ mà Bộ TN-MT đưa ra là
hoạt động “nhận chìm” đã có ĐTM và được hội đồng thẩm định (22 chuyên gia)
thông qua và “nếu có sự cố sẽ dừng ngay”, TS An lập luận: Nó cũng giống như việc
giao thông trên đường, thấy nguy cơ nhưng không cho xe dừng lại mà đợi đến khi
tai nạn xảy ra mới dừng lại thì đã chậm rồi. Tại sao ta không dừng lại ngay từ
bây giờ, xem xét thật kỹ rồi mới tiến hành?
Đó là nỗi lo của nhiều chuyên gia
sau việc Bộ Tài nguyên - Môi trường cấp phép nhận chìm gần 1 triệu m3 bùn thải
của Nhà máy nhiệt điện Vĩnh Tân 1 ra biển Bình Thuận.
Nguy cơ mất vĩnh viễn hệ sinh thái
Trả lời báo chí, Thứ trưởng Bộ
TN-MT Nguyễn Linh Ngọc nói: khu vực đáy biển nhận xả thải chỉ có cát, không có
các hệ sinh thái, sinh vật biển sinh sản cũng như các loại san hô hay cỏ biển.
Nếu có thì Bộ không bao giờ cấp phép. Tuy nhiên nhận xét về ý kiến này, TS An bức
xúc: giải thích kiểu đó là không khoa học vì vùng biển Bình Thuận không những
là vùng nước trồi độc nhất vô nhị mà còn là ngư trường gần bờ lớn nhất của Việt
Nam. Điều này có nghĩa đây là vùng biển rất quan trọng và có nhiều giá trị về tự
nhiên cần phải được bảo tồn. "Vì là khu vực động lực nước trồi nên nó luôn
luôn xáo trộn. Động lực mạnh nhất là từ tháng 6 đến tháng 9. Họ chọn đúng vào
thời điểm có động lực mạnh nhất để đổ thải xuống thì hoàn toàn không đúng. Tôi
khẳng định về mặt khoa học việc cấp phép không có cơ sở nào cả. Trước đây người
dân khai thác thủy sản tầng đáy bằng cào công suất lớn nhưng hoạt động này bị cấm
vì gây xáo trộn hệ sinh thái tầng đáy. Bây giờ vì cấp phép xả thải họ lại nói tầng
đáy chỉ có cát là điều hết sức vô lý". Không chỉ thế, ông An còn nghi ngại,
việc doanh nghiệp nói dùng lưới để ngăn phát tán bùn "thật sự không tưởng
tượng được gần 1 triệu m3 dưới đáy biển, trên diện tích 30 ha thì ngăn lọc kiểu
gì".
TS Chu Hồi khẳng định, bất kỳ loại
chất thải nào đổ ra biển sẽ phủ trùm vĩnh viễn một hệ sinh thái nền đáy (gồm cả
đáy cứng và đáy mềm) và trên bề mặt diện tích đó nó đã mất vĩnh viễn hệ sinh
thái nền đáy. TS Chu Hồi cảnh báo: Vùng biển nam Trung bộ rất có giá trị cả về
mặt sinh thái và kinh tế. Nó nằm trong hệ sinh thái nước trồi và đi kèm là bãi
cá lớn nhất của đất nước nằm ở ven bờ. Khu vực này có khu bảo tồn biển Hòn Cau
tuy bé nhưng tác động lan tỏa, hiệu ứng phát tán nguồn lợi và dinh dưỡng ra bên
ngoài vùng biển lại không hề nhỏ. “Vấn đề đáng lo hơn chính là hoạt động này sẽ
tạo tiền lệ cho các nhà máy Vĩnh Tân 2; 3… và hàng loạt cái “Vĩnh Tân” ở những
nơi khác nữa”, TS Chu Hồi lo lắng.
Nhiều chuyên gia đầu ngành không
tham gia phản biện ĐTM
Cuối tháng 2.2017, Bộ TN-MT lập hội đồng thẩm định để đánh giá, cấp
phép cho Công ty TNHH điện lực Vĩnh Tân 1 đổ bùn, cát sau nạo vét xuống biển.
PGS-TS Võ Sĩ Tuấn, Viện trưởng Viện Hải dương học Nha Trang, cũng cho biết Viện
không tham gia hội đồng thẩm định. Ngoài ra PGS-TS Nguyễn Chu Hồi, Đại học Quốc
gia Hà Nội, Chủ tịch Hội Thiên nhiên và môi trường biển VN, người 3 lần làm chủ
nhiệm quy hoạch các khu bảo tồn biển là một trong các chuyên gia được đọc ĐTM của
dự án vì được mời tham gia hội đồng thẩm định. Tuy nhiên cuối cùng ông đã từ chối
tham gia.
(Theo Thanh Niên)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét