Số phận Lưu Hiểu Ba: Trung Quốc muốn chứng tỏ 'chính nghĩa'

Stephen McDonell-BBC

 

              Người biểu tình ở Hong Kong cầm bưu thiếp có hình Lưu Hiểu Ba- Getty Images

 

Ông là nhà hoạt động nhân quyền hàng đầu Trung Quốc, được báo chí miêu tả như một tội phạm, nhưng cũng được nhiều người coi là một anh hùng cho dân chủ Trung Hoa. Dù theo quan điểm nào, thì tình trạng sức khoẻ của Lưu Hiểu Ba cũng đang là tâm điểm của nỗ lực kiểm soát thông tin về cái chết mà ông đang cận kề.

Người đoạt giải Nobel Hoà bình của Trung Quốc đang là tâm điểm của một cuộc chiến thông tin.

Truyền thông nhà nước Trung Quốc nói việc Lưu Hiểu Ba mắc ung thư "không nên được chính trị hoá", và công bố những đoạn ghi âm bị rò rỉ về thời gian ông bị giám sát tại trại giam và ở bệnh viện vào thời điểm hiện tại.

Các nhóm nhân quyền quốc tế cho biết họ mất kiên nhẫn khi thấy ông vẫn bị quản thúc kể cả khi đã sắp ra đi. Chính phủ Đức cho rằng các lực lượng an ninh Trung Quốc có vẻ như đang cố gắng điều trị cho bệnh nhân sắp tử vong này thay vì để việc đó cho các bác sỹ có chuyên môn.

Sự thật là chính phủ Trung Quốc biết chuyện này sẽ hiện ra thật tồi tệ trước mắt công chúng.

Sau chẩn đoán mắc ung thư gan giai đoạn cuối, chính quyền Trung Quốc đã chuyển ông từ trại giam tới bệnh viện để quản thúc trong những ngày cuối cùng của cuộc đời ông, tuy rằng điều kiện chăm sóc y tế tốt hơn.

Không ai nghi ngờ về những nỗ lực thật sự cũng như khả năng chuyên môn của các bác sỹ Trung Quốc trong việc cứu chữa cho Lưu Hiểu Ba.

"Màn kịch" bên giường bệnh

Nhưng chính phủ Đức nói rằng không phải các bác sĩ đang đóng vai trò chính bên giường bệnh của Lưu Hiểu Ba tại Bệnh viện hàng đầu thành phố Thẩm Dương thuộc Đại học Y Trung Quốc. Đây là việc mà chính các lực lượng an ninh của chính phủ Trung Quốc đang làm. Đó thật sự là một màn kịch.

Theo một tuyên bố từ Sứ quán Đức, khi các bác sỹ nước này tham gia chữa trị cho ông Lưu, các cuộc họp và hội chẩn đều bị giám sát về âm thanh và hình ảnh mặc dù trước đó, phía Đức đã yêu cầu Trung Quốc không được ghi âm và ghi hình các cuộc họp trên.

Sau đó, những tư liệu này lại bị "rò rỉ" một cách có chọn lọc cho các cơ quan truyền thông Trung Quốc do nhà nước quản lý nhằm đưa ra thông điệp rằng ông Lưu Hiểu Ba được chữa trị một cách nhân văn.

11 năm

Lưu Hiểu Ba bị giam giữ ngay sau Olympic Bắc Kinh năm 2008.

Ông bị kết án 11 năm tù giam vì "kích động lật đổ chính quyền" sau khi ông cùng một nhóm tác giả cho ra đời tuyên ngôn mang tên "Hiến chương 2008", ủng hộ việc xem xét và kiểm tra một cách dân chủ hệ thống chính quyền của Trung Quốc.

Một trong những điều nguy hiểm nhất bạn có thể làm tại Trung Quốc là ủng hộ việc lật đổ quyền lực tối cao của Đảng Cộng sản dưới bất kì hình thức nào.

Trong lúc còn bị giam năm 2010, Lưu Hiểu Ba được trao giải Nobel Hoà bình. Giải thưởng đã được đặt trên một chiếc ghế trống do sự vắng mặt của ông.

Thời gian gần đây, tình trạng sức khoẻ của Lưu Hiểu Ba ngày càng tồi tệ. Từ khi bị chẩn đoán mắc bệnh ung thư, chính phủ các nước phương Tây và các nhóm nhân quyền đã kêu gọi để ông được ra nước ngoài chữa bệnh.

Chính quyền Trung Quốc đáp lại rằng ông quá yếu để có thể di chuyển, trong khi hai bác sỹ nước ngoài sau khi thăm bệnh đã phủ nhận thông tin trên.

Để thoả hiệp, Trung Quốc đã cho phép hai chuyên gia quốc tế tới khám chữa cho ông tại Thẩm Dương.

Những đề nghị từ cộng đồng quốc tế

Sau chuyến thăm đầu tiên, Tiến sỹ Joseph Herman từ Trung tâm Ung thư Anderson, Đại học Texas và Tiến sỹ Markus Buchler, trưởng khoa Phẫu thuật, Đại học Heidelberg công bố:

"Lưu Hiểu Ba và gia đình đã yêu cầu được chăm sóc phần đời còn lại tại Đức hoặc Hoa Kỳ.

"Mặc dù việc di chuyển một bệnh nhân sẽ luôn gặp những rủi ro nhất định, cả hai chuyên gia đều tin rằng ông Lưu có thể di chuyển an toàn với điều kiện chăm sóc và hỗ trợ ý tế phù hợp."

"Tuy nhiên, việc này cần được thực hiện càng sớm càng tốt. Cả Đại học Heidelberg và Trung tâm Anderson đều đồng ý sẽ tiếp nhận điều trị cho ông Lưu."

Chính phủ Trung Quốc không đồng ý để chuyện này xảy ra.

Thay vào đó, Chính phủ công bố các đoạn dữ liệu Lưu Hiểu Ba nói rằng các bác sỹ Trung Quốc đã điều trị cho ông rất tốt và một số triệu chứng bệnh đã đẩy lùi lại thời gian ông bị giam cầm.

Đoạn băng dữ liệu về sự kiểm soát đối với các bác sỹ nước ngoài cũng nhằm hiệu quả tương tự.

Quy trình "bịt miệng" tiêu chuẩn

Những hình ảnh được đăng tải cho thấy Lưu Hiểu Ba nằm trên giường bệnh bên cạnh một nhóm nhân viên y tế và những người liên quan ở xung quanh.

Tiến sỹ Buchler được cho là đang nói chuyện với vợ của Lưu Hiểu Ba, bà Lưu Hà, người đứng tại cuối giường và quay lưng vào máy ảnh.

"Tôi nghĩ đây là một điều rất tốt khi các bác sỹ Trung Quốc mời chúng tôi tới hỗ trợ", ông nói. "Điều này có nghĩa là họ đã cam kết sẽ chữa trị cho chồng bà. Họ muốn chúng tôi giúp đỡ và đây là một nghĩa cử tốt đẹp."

Bà Lưu Hà không đáp lại nhưng không giấu nổi vẻ đau buồn khi vị bác sỹ người Mỹ an ủi và hỏi "Bà có ổn không?"

Khi được hỏi về yêu cầu của nhà hoạt động nhân quyền có ảnh hưởng nhất Trung Quốc về việc được ra nước ngoài chữa bệnh, Chính phủ Trung Quốc đã đáp lại rằng đây là vấn đề nội bộ của đất nước mà các thế lực bên ngoài không nên xen vào.

Tại buổi họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao, 08 trong số 17 câu hỏi được đặt ra cho người phát ngôn có liên quan tới sự việc của Lưu Hiểu Ba. Tuy nhiên, khi biên bản chính thức của cuộc họp báo được công bố trên website của Bộ, tất cả các câu hỏi về Lưu Hiểu Ba đều bị xoá bỏ.

Đây là một quy trình tiêu chuẩn của chính quyền Trung Quốc đối với những chủ đề nhạy cảm. Tuyên truyền thông tin theo đúng kịch bản của mình (các bác sỹ nước ngoài khen ngợi đồng nghiệp Trung Quốc), và dập tắt tất cả các thảo luận đi ngược lại với kịch bản đó (các bác sỹ nước ngoài nói ông Lưu có thể sang nước ngoài hoặc thông tin chính phủ Đức cho biết các bác sỹ nước này không chịu trách nhiệm chăm sóc ông Lưu).

Ông Lưu Hiểu Ba-Bản quyền hình ảnh - AFP/GETTY IMAGES

Giải Nobel không được biết đến

Một cuộc khảo sát gần đây được thực hiện với người dân Trung Quốc về Lưu Hiểu Ba.

Các câu hỏi đưa ra nhận được những phản ứng khá lúng túng - Lưu Hiểu Ba là ai?

Người dân dường như không biết rằng Trung Quốc đã có người giành giải Nobel Hoà Bình.

Khi các phóng viên nước ngoài tới bệnh viện tại Thẩm Dương và hỏi các y tá trực ban rằng Lưu Hiểu Ba ở đâu, họ không những không thể tìm được tên ông trong dữ liệu mà còn thể hiện như mình chưa bao giờ nghe về ông, cùng với kịch bản "Xin lỗi, ông có thể đánh vần lại cái tên đó được không? Tại sao nhiều người hỏi thăm người đàn ông này thế? Ông ấy là ai?"

Đối với chính phủ Trung Quốc, điều này có nghĩa là họ đã thành công.

Đối với uy tín của đất nước trên trường quốc tế, Trung Quốc sẽ tiếp tục bỏ ngoài tai các ý kiến trái chiều đến khi sự việc lắng xuống giống như đối với những chủ đề gây tranh cãi trước đó.